İnteraktif Dersler

Doğal sayılarla işlemler

Ders notları

Tanım

Bilinen ve türetilen işlemler

Çarpım tablosunu 12 × 12'ye kadar ve bölme karşılıklarını bil. Bildiğin bir işlemi kullan, sıfırları kaydır.
4624460240
Örnek
8756870560
Kural

Zihinden toplama ve çıkarma

Basamaklara ayır, boş sayı doğrusunda atla ya da yuvarlak bir sayıyla telafi et. Küçük fark için ileri say.
+20+75885
Örnek
1998'den 2003'e ileri say: 5
+40346386385386−1199820002003+2+3
Kural

Zihinden çarpma ve bölme

Bir sayıyı ayır, ikiye kat ve yarıya böl ya da telafi et. Bölerken sayıyı kolay parçalara ayır.
1512180306180
Örnek
206119×625165084004008016204÷4
Tanım

Alan modeli

İki sayıyı da basamaklarına ayır. Her parça çarpı her parça dikdörtgenin bir parçasıdır. Parçaları topla.
10410210020408
Örnek
203104200803012
Kural

Alt alta toplama ve çıkarma

Birler birlerin altına. Sağdan başla. Toplamada elde var; çıkarmada yandaki basamaktan onluk bozarsın.
111358764+1122=41113523278−245=
Örnek
11128741659+4533=791548051368−3437=
Kural

Alt alta çarpma

İkinci sayının her rakamıyla çarp. Onlar satırı 0 ile başlar. Sonra satırları topla.
1001013625×180720+900=
Örnek
ve
1 0001001014736×2821410+1692=
Kural

Kısa bölme

Soldan rakam rakam böl. Kalan, bir sonraki rakamın önüne gelir.
135122542÷4
Örnek
kalan 1
211001845÷4
Kural

Uzun bölme

Bölenin kaç kez sığdığını tahmin et. Çarp, çıkar, sıradaki rakamı indir, tekrarla.
036015×2015×4300
Örnek
095228×3028×4840
Tanım

Kalan

Artakalan: bölenden küçüktür, ve . Problemde: yeterli olmalıysa yukarı, yalnızca tam parçalar sayılıyorsa aşağı yuvarla.
5
Örnek
kalan 3, yani 135 öğrenci, otobüste 40: 3 otobüs ve 15 artar, yani 4 otobüs
81234
Kural

Tahmin

Her sayıyı ilk rakamına yuvarla, sonra hesapla. Kesin cevap buna yakın olmalı.
62296030
Örnek
385240503 0004 0005 0003 1494 872
Kural

Ters işlemle kontrol

İşlemi geri al: + ile − birbirini, × ile ÷ de birbirini geri alır: . Hızlı kontrol için son rakama da bak.
cab
Örnek
731279452
Püf noktası

Para ve zaman

Para: toplam, para üstü, kişi başına tutar. Zaman: dakikayı saat ve dakikaya çevir, sonra saate ekle.
9:0010:0011:00+1 h+35 min9:2010:55
Örnek
135 dk = 2 sa 15 dk19:40 + 2 sa 15 dk = 21:55
20:0021:00+2 h+15 min19:4021:55
Püf noktası

Kaç katı

“ sayısının 4 katı” çarpmak demektir: . “Kaç katı” bölmek demektir: .
0015315×3
Örnek
12'nin 4 katı: 48, 12'nin kaç katı: kat
00112448×4
Dikkat!

Elde ve sıfır

Eldeyi unutma; çarpmada ikinci satırdaki 0'ı da unutma.
10010132834×112840+952=
Örnek
✘ ✔
44736×2821410+1692=
Dikkat!

Küçük, büyükten

Çıkarmada küçük rakamı büyük rakamdan asla çıkarma. Onun yerine onluk boz.
1016117126−45=
Örnek
✘ ✔
1014125238−14=
Uç durum

Ortada sıfırlar

Üstteki 0 veremez: 0 olmayan ilk basamaktan onluk boz. Aradaki sıfırlar 9 olur.
1 0001001013991240021357−2645=
Örnek
1 0001001014991350031768−3235=

Alıştırmalar

Zihinden hesapla: . Kolay
Çözümü göster
+10057157155157−2
Telafi: 100 ekle, 2'yi geri al
Cevap → 155
Kontrol: .
Alt alta çıkar: . Orta
1 00010010160042587−=
Çözümü göster
Sıfırların üzerinden onluk boz: üst satır 5, 9, 9, 14 olur
1 0001001015991460042587−
Her sütunu çıkar: 3, 4, 1, 7
1 0001001015991460042587−3417=
Cevap → 3417
Kontrol: .
Alt alta çarp: . Önce tahmin et. Orta
1015643×
Çözümü göster
Tahmin:
56436040
Satırlar: 168 ve 2240
Toplama:
5643×1682240+2408=
Cevap → 2408
2408, 2400 tahminine yakın.
Bir film 18:45'te başlıyor ve 135 dakika sürüyor. Saat kaçta biter? Orta
19:0020:00135 min18:45?
Çözümü göster
135 dk = 2 sa 15 dk
18:45 + 2 sa = 20:45, 15 dk daha 21:00
19:0020:00+2 h+15 min18:4521:00
Cevap → 21:00
Saati ss:dd olarak yaz.
Kalanlı böl: . Zor
Çözümü göster
ve
0153423×601541 380
ve
1300154023×6161 3801 518
Bölüm , kalan 16
Cevap → 66 kalan 16
Kontrol: .
135 öğrenci otobüsle gidiyor. Bir otobüse 40 öğrenci sığıyor. Kaç otobüs gerekir? Zor
1234
Çözümü göster
kalan 15
Artan 15 öğrencinin de otobüse ihtiyacı var: YUKARI yuvarla
1234
Cevap → 4 otobüs
3 otobüs yalnızca 120 öğrenci taşır.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Primary, stage 4, Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7

Hollanda: Groep 5, Groep 6, Groep 7, Vmbo bb (3-4. sınıf), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Groep 8, 1. sınıf

Türkiye (MEB): 5. sınıf, 6. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 4, Year 5, Year 6, Year 7

ABD (Common Core): Grade 3, Grade 4, Grade 5, Grade 6

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 5 uygulama

Zihinden işlem: ayır, atla, telafi et

  • Çarpım tablosunu ve bilinen işlemleri kullanma: 7 × 8 = 56, 70 × 8 = 560
  • Zihinden toplama ve çıkarma: ayırma, atlama, telafi etme
  • Zihinden çarpma ve bölme: ayırma, iki katına çıkarma, yarılama
  • Sayılara uygun stratejiyi seçme

Alt alta: toplama, çıkarma, çarpma

  • Alt alta toplama ve çıkarma, eldeli ve onluk bozmalı
  • Alt alta çarpma, basamak yerine sıfır koyarak
  • Önce tahmin etme ve ters işlemle kontrol etme

Kısa ve uzun bölme

  • Tek basamaklı bir sayıya kısa bölmeyle bölme
  • İki basamaklı bir sayıya uzun bölmeyle bölme
  • Bir problemde kalanın ne anlama geldiğine karar verme
  • Kalandan sonra ondalıkla devam etme: 450 ÷ 8 = 56,25

Günlük hayatta hesaplama: para ve zaman

  • Birden çok adımlı problemleri çözme
  • Toplamı, para üstünü ve kişi başına maliyeti hesaplama
  • Bitiş saatini ya da iki saat arasındaki süreyi bulma
  • Kalanı duruma göre yukarı ya da aşağı yuvarlama

Hesap makinesi dedektifi: kontrol için tahmin et (bulmacalar)

  • Bir cevabı, hesap makinesinden gelen cevabı da, tahminle kontrol etme
  • Son rakamla ve ters işlemle kontrol etme
  • Hatayı bulma: kaybolan sıfır, yanlış tuş, yer değiştiren rakamlar