İnteraktif Dersler

Sayı tabanları: ikili, sekizli, onaltılı ve diğerleri

Ders notları

Tanım

Tabanlı bir sayı sistemi

Sayıları on tabanında yazarız: her basamak, sağındaki basamağın on katıdır (1, 10, 100, …) ve 0 ile 9 arasında on rakam kullanırız. b tabanında her basamak sağındaki basamağın b katıdır (1, b, b², …) ve rakamlar 0 ile b − 1 arasındadır. 2 tabanı 0 ve 1 rakamlarını, 8 tabanı 0 ile 7 arasındaki rakamları kullanır. b tabanında yaz sekmesinde bir sayı ve bir taban seçersin; basamak değerlerini ve rakamları görürsün.
Örnek
2 tabanında yazılan sayısının basamak değerleri soldan sağa 8, 4, 2, 1 olur. Rakamlar 1, 0, 1, 1 olduğundan sayı eder (on tabanında).
84211011
Kural

b tabanındaki bir sayıyı okumak

b tabanında yazılmış bir sayının değerini bulmak için her rakamı basamak değeriyle çarpar ve sonuçları toplarsın. Basamak değerlerini sağdan başlayarak yaz: 1, b, b², … b tabanında oku sekmesinde rakamları yazar ve tabanı seçersin; tabanda kullanılmayan bir rakam ileti alır.
Örnek
16 tabanında 2D: basamak değerleri 16 ve 1, D = 13, yani . 5 tabanında 134 → .
2551134
Kural

Bir sayıyı b tabanında yazmak: art arda bölmek

Sayıyı b ile böl. Kalanı yaz. Bölümü tekrar b ile böl ve bölüm 0 olana kadar devam et. Kalanlar, aşağıdan yukarıya okununca rakamları verir. b tabanında yaz sekmesinde bölmelerin ve kalanların tablosu ekranda görünür.
Örnek
45 sayısı 2 tabanında → kalan 1, kalan 0, kalan 1, kalan 1, kalan 0, kalan 1. Aşağıdan yukarıya okuyunca: . Kontrol → .
Tanım

Onaltılı sistem: 16 tabanı ve A ile F harfleri

16 tabanı on altı rakam ister. 9 rakamından sonra harf kullanırız: A = 10, B = 11, C = 12, D = 13, E = 14, F = 15. 2 tabanına ikili, 8 tabanına sekizli, 16 tabanına onaltılı sistem denir. Bilgisayarlar ikili sistemi kullanır; onaltılı sistem uzun ikili sayıları kısa yazmanın bir yoludur.
Örnek
16 tabanında FF → . 1F4 için → . Uygulamada harfleri büyük ya da küçük yazabilirsin.
Kural

Bir tabandan başka bir tabana geçmek

On tabanı üzerinden git. Önce sayının değerini on tabanında bul (kart 1), sonra bu değeri yeni tabanda yaz (kart 2). İki taban aynıysa rakamlar değişmez. Taban değiştir sekmesinde p tabanında rakamlar yazar ve yeni q tabanını seçersin; iki adım da gösterilir.
Örnek
4 tabanındaki 213 sayısını 5 tabanına çevirelim → (on tabanında). Sonra olduğundan 5 tabanında rakamlar olur.
1641213
Püf noktası

2 tabanında toplama

Sağdan başlayarak sütun sütun topla, tıpkı on tabanında olduğu gibi; ama 2 tabanında olur: 0 yaz, 1 elde var. Ya da iki sayıyı on tabanına çevir, topla ve toplamı 2 tabanında yaz.
Örnek
ve sayılarını topla: on tabanında ve olduğundan 2 tabanında yazılır. Sütun sütun: sağ sütunda , 0 yaz, 1 elde var …
Dikkat!

Tabanlarda sık yapılan hatalar

(1) Rakamları taban ondaymış gibi okumak: 2 tabanında 101 sayısı yüz bir değildir. (2) Tabanda olmayan bir rakam kullanmak: rakam her zaman tabandan küçüktür. (3) Kalanları yukarıdan aşağıya okumak: aşağıdan yukarıya oku. (4) Harflerin 10 değerinden başladığını unutmak.
Örnek
2 tabanında 101 sayısı eder, 101 değil. 175 de 5 tabanında bir sayı değildir: 7 rakamı çok büyük, 5 tabanının rakamları şunlardır: 0, 1, 2, 3, 4.
Uç durum

n rakamlı en büyük sayı

b tabanında 10 sayısı b sayısının kendisidir. b tabanında n rakamlı en büyük sayının bütün rakamları b − 1 olur ve değeri olur. On tabanında da böyledir → .
Örnek
2 tabanında dört rakam: = . 16 tabanında üç rakam: FFF = .
Püf noktası

Rakam yazmak ve hiçbir şeyin gönderilmemesi

b tabanında oku ve Taban değiştir sekmelerinde en çok 12 rakam yazarsın: 0 ile 9 ve A ile F harfleri, büyük ya da küçük. Taban için fazla büyük bir rakam, tabanın rakamlarını sayan bir ileti alır. Yazdığın her şey tarayıcında kontrol edilir ve hiçbir yere gönderilmez.
Örnek
16 tabanında 2d yaz: uygulama bunu 2D diye okur ve 45 verir. 8 tabanında 9 yaz: ileti, 8 tabanının rakamlarının 0 ile 7 olduğunu söyler.

Alıştırmalar

sayısı (2 tabanında) on tabanında kaçtır? Kolay
Çözümü göster
2 tabanında 4 rakamın basamak değerleri 8, 4, 2, 1 olur.
Çarp ve topla → .
13
0 rakamı bir şey katmaz: yalnızca 1 olan basamaklar sayılır.
37 sayısını 2 tabanında yaz. Kolay
Çözümü göster
Art arda 2 ile böl → kalan 1, kalan 0, kalan 1, kalan 0, kalan 0, kalan 1.
Kalanları aşağıdan yukarıya oku.
Kontrol → .
Kalanları yukarıdan aşağıya okursan çıkar ve bu başka bir sayıdır.
, 5 tabanında bir sayı mı? Nedenini söyle. Kolay
Çözümü göster
5 tabanının rakamları 0, 1, 2, 3 ve 4 olur: her rakam 5 sayısından küçüktür.
sayısının son rakamı 5 ve 5, 5 sayısından küçük değil.
Hayır: 5 rakamı 5 tabanında kullanılmaz.
5 tabanında 4 sayısından sonraki sayı 10 diye yazılır. ise 5 tabanında bir sayıdır.
3C sayısını (16 tabanında) 2 tabanında yaz. On tabanı üzerinden git. Orta
Çözümü göster
C = 12 olduğundan 3C = (on tabanında).
60 sayısını 2 ile böl → kalan 0, kalan 0, kalan 1, kalan 1, kalan 1, kalan 1.
Aşağıdan yukarıya okuyunca: . Kontrol → .
İki adım da aynı kuralları kullanır: basamak değerleriyle okumak, art arda bölerek yazmak.
156 sayısını 5 tabanında yaz. Orta
Çözümü göster
kalan 1, kalan 1, kalan 1, kalan 1.
Bütün kalanlar 1 olduğundan rakamlar olur. Kontrol → .
5 tabanının basamak değerleri 1, 5, 25, 125 olur: 156 sayısı her birinden birer tane içerir.
Hangi sayı en büyüktür: (2 tabanında), 24 (5 tabanında), 15 (8 tabanında) ya da C (16 tabanında)? Orta
Çözümü göster
Her sayıyı on tabanında yaz: sayısı eder.
5 tabanında 24 sayısı , 8 tabanında 15 sayısı ve C sayısı 12 eder.
5 tabanında 24 (değeri 14)
En çok rakamlı sayı her zaman en büyük değildir: taban da önemlidir.
b tabanında 34 sayısı, on tabanındaki 22 sayısına eşit. b değerini bul. Zor
Çözümü göster
Basamak değerleri b ve 1 olduğundan b tabanında 34 sayısı eder.
denklemini çöz → , yani .
Kontrol: 3 ve 4 rakamları 6 sayısından küçük ve .
b = 6
Taban en büyük rakamdan büyük olmalı; burada 4 sayısından büyük.
2 tabanında ile sayılarını topla ve toplamı 2 tabanında yaz. Zor
Çözümü göster
On tabanında: sayısı , sayısı eder.
Toplam olur.
2 tabanında 25 → olduğundan rakamlar olur.
Sütun sütun: birkaç yerde elde olur, çünkü 2 tabanında eder.
2 tabanında 5 rakamla yazabileceğin en büyük sayı kaçtır? 5 rakamla kaç farklı sayı yazabilirsin (sayı 0 ile başlayabilir)? Zor
Çözümü göster
En büyük sayının bütün rakamları 1 olur: = .
Başka bir yol: 2 üzeri 5 eşittir 32 ve .
Sayılar 0 ile 31 arasındadır; yani sayı var. Her rakamın 2 seçeneği var → .
31 ve 32 farklı sayı
b tabanında n rakamla b üzeri n tane sayı yazılır; bunlar 0 ile bu sayıdan 1 eksik olan sayı arasındadır.

Bu konunun etkileşimli uygulamaları

Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.

Ücretsiz hesap ve Plus hakkında

Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 1 uygulama

Başka tabanlarda sayılar: yazma, okuma ve çevirme

  • Bir sayıyı 2 ile 16 arasındaki bir tabanda yazma ve onluk tabanda okuma
  • Basamak değerlerini ve A ile F harflerini açıklama
  • Bir sayıyı bir tabandan başka tabana çevirme