İnteraktif Dersler

Kesikli rastgele değişkenler

Ders notları

Tanım

Rastgele değişken ve tablosu

Bir rastgele değişken , bir deneyin her sonucuna bir sayı verir. Dağılım tablosu her değerini olasılığı ile birlikte listeler.
1/401/211/42
Örnek
İki hileli olmayan madeni para, = tura sayısı. HH, HT, TH, TT eş olasılıklıdır., , .
Kural

Olasılıkların toplamı 1’dir

Her olasılık ile arasındadır ve hepsinin toplamı tam ’dir → . Toplamı olmayan bir tablo dağılım değildir.
0.100.410.320.23
Örnek
→ geçerli bir tablo. → hangi değerleri alırsa alsın geçersiz.
Kural

k’yi bul

Bir olasılık bilinmiyorsa ya da içeriyorsa toplamı ’e eşitle ve ’yı çöz. ’nın karesi varsa iki kök çıkar; negatif ya da ’den büyük olasılık veren kökü at.
k12k23k34k4
Örnek
için ., yani ve tablo olur.
Kural

P(X ≥ a) ve tümleyen

Bir olayın olasılığı, içindeki değerlerin olasılıklarının toplamıdır. Çoğu zaman tümleyen daha kısadır → .
0.100.410.320.23
Örnek
için .; bu, ile aynıdır.
0.0510.120.1530.340.45
Tanım

Bir makineyi sayarak tablo

Zarlar, madeni paralar ya da bir çark ’i oluşturuyorsa eş olasılıklı sonuçları yaz ve her değerin kaç yoldan geldiğini say; , yol sayısının sonuç sayısına bölümüdür.
123412234233343444441234
Örnek
İki zar, = toplam. , çiftin tanesinde elde edilir..
234567134567824567893567891046789101157891011126123456
Püf noktası

Göreli frekanslar ve kuram

Bir deney sayılar verir. Her sayıyı toplama bölerek göreli frekansları bul ve kuramsal olasılıklarla karşılaştır: birbirine yakındır, eşit değildir ve tekrar sayısı arttıkça yaklaşır.
Örnek
olan bir çark kez çevrilir → .Göreli frekanslar ; kuramla en büyük fark .
0.510.320.23961632413
Tanım

F(x) ve P(a < X ≤ b)

, ’e kadar (ve dahil) olasılıkları toplar. Grafiği hiç inmeyen, ’de biten bir merdivendir. .
0.5100123
Örnek
için olunca olur..
01230.10.80.7
Tanım

E(X) ağırlıklı ortalama olarak

Beklenen değer dağılımın ortalamasıdır: her değeri olasılığıyla çarp ve topla, .
0.100.410.320.23μ=1.6
Örnek
için .. Dört değerin düz ortalaması ağırlıkları yok sayar.
Tanım

E(X) denge noktası olarak

Çubukları bir kirişe ağırlık olarak koy. Kiriş ’de dengelenir; iki yandaki çekimleri birbirini yok eder. Dayanak başka yerdeyse kiriş ağır tarafa yatar.
0.100.410.320.231.6
Örnek
Yukarıdaki tablo için dayanak ’de → .Negatif, yani kiriş sola yatar. ’da toplam olur.
0.100.410.320.232
Uç durum

E(X), X’in bir değeri olmak zorunda değildir

Hileli olmayan bir zarın ’tir; hiçbir atış bunu vermez. uzun vadeli ortalamadır, en olası değer değildir ve her zaman en küçük ile en büyük değer arasındadır.
1/611/621/631/641/651/66μ=3.5
Örnek
ya da , her biri .; bu değeri hiçbir zaman alamaz.
0.500.51μ=0.5
Kural

Uzun vade

Çok tekrarın ortalaması civarında durulur. tekrar için tipik fark yaklaşık ’dir ve çoğu seriyi kapsar: dört kat tekrar farkı yarıya indirir.
204060123456nm3.5
Örnek
Bilgisayarın attığı zar (sabit tohum): ilk atışın ortalaması , ’ün , ’in .Her biri ’e uzaklığın içindedir.
Tanım

Var(X): ortalama kare uzaklık

Varyans , ortalamaya uzaklıkların karelerinin ortalamasıdır. Kareler her uzaklığı sayar, büyük uzaklıklar en çok sayılır.
0.100.410.320.230.84
Örnek
→ için kare uzaklıklar ..
Kural

Kısa yol: E(X²) − μ²

: karelerin ortalaması eksi ortalamanın karesi. Uzaklık gerekmez, aynı sayıyı verir, hiçbir zaman negatif çıkmaz.
Örnek
Hileli olmayan zar → ve ..
σ123456μ
Tanım

Standart sapma ve birimi

Standart sapma , ortalamaya tipik uzaklıktır ve ile aynı birimdedir. Varyansın birimi karedir: dakika, dakika² verir.
σ0.500.350.210μ=3.5
Örnek
Geç kalınan dakika → için ., , dk², dk.
Dikkat!

Aynı ortalama, farklı yayılım

İki dağılımın ’i aynı olsa da çok farklı olabilir: ortalama merkezin yerini, standart sapma değerlerin ondan ne kadar uzak olduğunu söyler. İkisini de ver.
σ0.2510.520.253σ0.2500.520.254
Örnek
→ ve → , ikisinde de .İkisinde de ama ve ; yani , ’nın iki katıdır.
Kural

Yeni değişken aX + b

için → ve ; yani . eklemek tabloyu kaydırır, ile çarpmak uzatır.
01231.6−21472.8
Örnek
→ için (, ). ., , .
Dikkat!

b hiç sayılmaz, a’nın karesi alınır

yayılımı hiç değiştirmez. Varyans negatif olamaz; bu yüzden ’nın karesi alınır → , değil. Standart sapma kullanır.
Örnek
yukarıdaki gibi, ., ( değil), .
σ0.240.360.480.110μ=6.8
Kural

X + Y: bağımsızlık kuralı

her zaman. Bağımsız ve için ayrıca : varyanslar toplanır, standart sapmalar değil.
σ23456789101112μ=7
Örnek
İki zar, her birinde ve ., , .
Dikkat!

2X, X₁ + X₂ değildir

tek bir atışı ikiye katlar; iki ayrı atışı toplar. Ortalama aynı, ama ve . kopya için ve .
3.42468101272.4234567891011127
Örnek
Bir zar → ., ama .
Kural

X ve Y birbirine bağlıysa

Bağımsızlık yoksa , burada . Bağımsız değişkenlerde .
σ0.400.210.42μ=1
Örnek
her biri ya da ; ve ()., , , .
Tanım

Beklenen ödeme ve adil ücret

Her sonuca ödemesini ver: net sonuç = ödül − katılım ücreti. Beklenen net sonuç , bir oyuncunun ortalama kazancıdır. Oyun, ise adildir: ücret beklenen ödüle eşittir.
0.6−20.300.18μ=−0.4
Örnek
Bir çekiliş → olasılık , olasılık , yoksa hiçbir şey. Beklenen ödül .’luk bir bilet verir; adil fiyat .
Kural

Düzenleyenin payı ve sigorta

Uzun vadede düzenleyen bilet başına ücret − beklenen ödül kadar kazanır; sigortacının primi beklenen hasarın üstünde olmalıdır. müşteride toplamlar toplanır: ortalama ile, standart sapma yalnızca ile büyür.
Örnek
’luk bir hasarın olasılığı ’tir (’de ) → . ’luk prim müşteri başına bırakır. müşteri getirir; her birinde , toplamda yaklaşık ; kâr ’nin üstünde kalır.
Püf noktası

Bir karar: ortalama ve yayılım

Seçenekleri beklenen değer ve yayılım açısından karşılaştır. Daha yüksek ortalama, ancak riske katlanabiliyorsan daha iyidir; kesin ödemeli seçeneğin standart sapması ’dır.
0.700.320μ0.540.59μ
Örnek
→ ile , yoksa → , . → ya da , eş olasılıklı → , . ’nin ortalaması yüksek, yayılımı küçüktür.
Püf noktası

Tahmin sınavı ve adil ceza

seçenekte bir tahmin olasılıkla doğrudur. Doğruya , yanlışa puanla tahmin, olunca adildir; yani .
3/4−1/41/41μ=1/16
Örnek
seçenek, yanlışa → soru başına . sorunun hepsini tahmin etmek ortalama puan verir. Adil ceza ’tür.
Püf noktası

Stok: satılmayan ve kaçan satış

Stok ve talep için, ise satılmayan , ise kaçan satış . Beklenen satılmayan ve kaçan sayılarını bul, maliyetini hesapla ve beklenen maliyeti en düşük stoku seç.
0.180.290.4100.2110.112
Örnek
Talep için ; satılmayan , kaçan satış tutar. için:satılmayan , kaçan , maliyet . için maliyet , için .
Püf noktası

Garanti: birçok ürün birlikte

bağımsız ürünün her biri olasılıkla bozulur ve onarım tutar. Bir ürün ortalama tutar; ürün için ve , yani yayılım yalnızca ile büyür.
Örnek
, , → ., . üründe ortalama olur ama yalnızca .
Püf noktası

Hangi ders ne istiyor

Cambridge A level: tablo, ve (Paper 5), ve toplamlar (Paper 6). IB SL: tablo, , uygulamalar; IB HL: varyans ve doğrusal birleşimler. AP Statistics: kesikli değişkenin tablosu, ortalaması ve SD’si. UK GCSE: risk ve beklenen sonuç. UK A level: yalnızca tablo, ortalama ve varyans yok (Further Maths). Wiskunde A ve C vwo → ve (okul sınavı); D: bağımlı değişken kuralları da. CCSS: S-MD.
Örnek
Sınıfın hangi dersi izlediğini sor, sonra kartları seç: herkes için tablo ve ; IB HL, Cambridge Paper 6 ve wiskunde D için , ve toplamlar; GCSE ve CCSS için ödemeler.

Alıştırmalar

Bir tabloda için var. ’yı bul. Kolay
0.1510.3520.33k4
Çözümü göster
Olasılıkların toplamı ’dir.
, yani .
Kontrol → ve , ile arasındadır.
için . ’ü bul. Kolay
0.110.320.430.24
Çözümü göster
Olaydaki değerleri topla → .
Ya da tümleyenle → .
Kontrol → iki yol da verir.
için . ’i bul. Kolay
0.200.310.320.23μ=1.5
Çözümü göster
Her değeri olasılığıyla çarp → , , , .
Topla → .
Kontrol → tablo etrafında simetriktir; denge noktası ’tir.
Bir çarkın numaralı eş dilimi var. gösterdiği sayıdır. Tabloyu ve ’i ver. Kolay
1/211/421/43
Çözümü göster
Dört dilimden ikisi gösterir → ve .
.
ve
Kontrol → ve , ile arasındadır.
ve . için , ve ’yi bul. Kolay
Çözümü göster
.
; sayılmaz.
.
, ,
Kontrol → ve .
için . ’ü ve ’ü bul. Kolay
12340.10.60.5
Çözümü göster
Olasılıkları topla → , , .
.
ve
Kontrol → .
için . ’yı, ’yi ve ’i bul. Orta
4k13k22k3k4
Çözümü göster
Ağırlıklar → , yani .
Tablo ; yani .
.
, ,
Kontrol → ; çubuklar sağa doğru alçalır, bu yüzden ortadaki ’in solundadır.
İki hileli olmayan zar atılır. iki sayının büyüğüdür. Tabloyu ver ve ’i bul. Orta
123456122345623334563444456455555656666666123456
Çözümü göster
Büyük sayısı olan çiftleri say → ’dan tane; .
; kontrol .
.
ve
Kontrol → , ’in üstündedir: iki sayının büyüğü genellikle yüksektir.
için . ’i iki yoldan bul. Orta
0.510.320.24μ=1.9
Çözümü göster
.
1. yol → .
2. yol → ve .
,
Kontrol → iki yol aynı sonucu verir ve varyans hiçbir zaman negatif değildir.
, yüzlü hileli olmayan bir zarın skorudur. için , ve ’yi bul. Orta
Çözümü göster
ve .
.
ve .
, ,
Kontrol → olsa da varyans pozitiftir; ’in katıdır.
Bir çark olasılıkla , olasılıkla öder, yoksa hiçbir şey. Adil ücreti bul. Bilet ise düzenleyen oyunda ne kazanmayı bekler? Orta
1/803/821/28
Çözümü göster
Beklenen ödül → . Adil ücret buna eşittir.
ücretle düzenleyen oyun başına kazanır.
oyun için → .
Adil ücret ; beklenen kazanç
Kontrol → oyuncu oyun başına bekler; toplam .
Bir zarın ’dir. atışın ortalaması ile arasındaki tipik fark, ve için ne kadardır? Orta
Çözümü göster
Tipik fark yaklaşık ’dir.
→ .
→ ; yarısı kadar.
için yaklaşık , için
Kontrol → dört kat atış farkı yarıya indirir; .
İki hileli olmayan zar atılır ve toplamdır. ’u, ’i ve ’i bul. Zor
234567134567824567893567891046789101157891011126123456
Çözümü göster
Çiftleri say → toplamları yoldan gelir; yani .
Her zarın ve ’dir; zarlar bağımsızdır.
ve .
, ,
Kontrol → toplamın tablosu verir ve .
için . ’yı ve ’i bul. Zor
0.611k2k²3
Çözümü göster
Toplam → , yani .
; yani ya da . Olasılık negatif olamaz, bu yüzden .
Tablo ve .
ve
Kontrol → ; ise olasılığı verirdi.
ve için , , , . olsun. ve bağımsızken ve iken ’yi ve ’yi bul. Zor
Çözümü göster
iki durumda da.
Bağımsız → ; yani .
ile eklenir → .
; (bağımsız), ( ile)
Kontrol → ile zıt işaretli olduğundan çapraz terim negatiftir; pozitif kovaryans varyansı düşürür.
Bir oyuncu, ( olasılıkla), () ya da hiçbir şey ödeyen bir çark için öder; yani ya da . ’i ve ’i, oyunun toplamının ortalamasını ve SD’sini bul. Zor
Çözümü göster
.
; yani .
oyun → ortalama , .
, ; toplamın ortalaması ,
Kontrol → düzenleyen kazanır; yaklaşık ile , yani ’ın üstünde.
Talep ile ’den ’ye. Satılmayan , kaçan satış tutar. stoklarından hangisi en ucuzdur? Zor
0.180.290.4100.2110.112
Çözümü göster
→ satılmayan , kaçan , maliyet .
→ satılmayan , kaçan , maliyet .
→ satılmayan , kaçan , maliyet .
, beklenen maliyet
Kontrol → kaçan satış, satılmayandan pahalıdır; bu yüzden en iyi stok, en olası talep olan ’un üstündedir.
ve her biri ya da ; ve . ’yi ve ’yi bul, tablosuyla kontrol et. Zor
0.300.410.32μ=1
Çözümü göster
; yani ve .
; yani .
.
ve
Kontrol → , ile olur; , ve .
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): Diploma, 1. yıl, Diploma, 2. yıl

Cambridge International: AS Level, A Level

Hollanda: Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C, Vwo · Matematik D

İngiltere (GCSE, A Level): Year 12 (A Level), Year 13 (A Level), Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

ABD (Common Core): Algebra 2, Precalculus

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 6 uygulama

Dağılım tablosu: değerler ve olasılıklar

  • Dağılım tablosu yazıp olasılıkların toplamının 1 olduğunu kontrol etme
  • Tablodan ya da birikimli F(x) değerinden k ve P(X ≥ 2) bulma
  • Zar, madeni para ya da torbadan tablo kurup deneyle karşılaştırma

Beklenen değer: denge noktası

  • Beklenen değeri ağırlıklı ortalama olarak bulma
  • Beklenen değeri çubuklu terazinin denge noktası olarak görme
  • Beklenen değerin uzun vadeli ortalama olduğunu açıklama

Varyans ve yayılım: ortalamadan ne kadar uzak?

  • Varyansı ortalamadan ortalama kare uzaklık olarak bulma
  • Standart sapmayı kesin ve ondalık olarak verme
  • Aynı ortalamalı iki tabloyu karşılaştırma

Değiştir ve birleştir: aX + b ve X + Y

  • aX + b ifadesinin E ve Var değerlerini kurallarla bulma
  • Bağımsız değişkenler için X + Y ifadesinin E ve Var değerlerini bulma
  • X ile Y birbirine bağlıyken kovaryansı kullanma

Beklenen ödeme: oyun, sigorta, karar

  • Bir oyunun beklenen net sonucunu ve adil fiyatını hesaplama
  • Bir sigortanın beklenen hasarını, payını ve yayılımını bulma
  • İki seçeneği beklenen değer ve yayılımla karşılaştırma

Günlük hayatta rastgele değişkenler

  • Çekiliş bilet fiyatının adil olup olmadığını hesaplama
  • Tahminli sınavın beklenen notunu ve adil kesintiyi bulma
  • Beklenen satılmayan ürünleri ve garanti maliyetini bulma