İnteraktif Dersler

Uzaklık ve doğru parçasını bölme

Ders notları

Tanım

Sayı doğrusunda uzaklık

Sayı doğrusunda ve sayıları arasındaki uzaklık ’dır: çıkar ve işareti at. Uzaklık hiçbir zaman negatif değildir ve .
−4−202468
Örnek
’ten ’e: . ’ten ’e: , aynı.
Tanım

Yatay ve dikey doğru parçaları

Aynı satırdaki iki noktanın ’si aynıdır: uzaklık ’dir. Aynı sütundaki iki noktanın ’i aynıdır: uzaklık ’dir. Yalnız bir koordinat değişir; sayı doğrusu kuralı yeter.
xy(−4,3)(2,3)(4,−3)(4,1)64
Örnek
ve aynı satırda: . ve aynı sütunda: .
Tanım

Dik kenarlar dx ve dy

’den ’ye giden eğik bir doğru parçasında (yatay) ve (yukarı ya da aşağı) diyelim. İşaretleri vardır: negatifse , ’nin solundadır. noktası, dik kenarları kareli kâğıdın çizgileri boyunca giden bir dik üçgeni tamamlar: ve .
xy(−3,−2)(4,3)75
Örnek
’den ’e: ve . Dik kenarlar ve ’tir.
Kural

Uzaklık bağıntısı

doğru parçası dik üçgeninin hipotenüsüdür; Pisagor’a göre ve . Kare alma işaretleri yok eder; noktaların sırası önemli değildir.
xy(−2,−2)(2,1)435
Örnek
, : , ; yani .
Kural

Tam değer ve ondalık

tam kare değilse kökü bırak (, yapabiliyorsan sadeleştir: ); ondalık değeri yalnızca istenirse ver.
Örnek
ve : , , .
Kural

Orijine uzaklık

Orijin ’dan ’ye dik kenarlar ve ’dir; yani . Bu, bağıntının özel durumudur.
xy(−3,4)345O
Örnek
: .
Tanım

Doğru parçasının orta noktası

ve noktalarının orta noktası , koordinatların ortalamasına sahiptir: . ’ya ve ’ye eşit uzaklıktadır.
xy(−4,−1)(2,5)(−1,2)
Örnek
, : .
Kural

Orta noktadan uç nokta

, ’nin orta noktasıysa ve ile ’yı biliyorsan, noktası ’ye kadar uzaktadır, öbür tarafta: ve .
Örnek
, : .
Tanım

Doğru parçasını bölme: iç bölünme

doğru parçası üzerinde olan noktası, ’yi eşit parçaya böler ve ’dan parça uzaktadır. Koordinatları : ’nın yanındaki sayı (), ’nin koordinatlarını çarpar.
xy(−4,−3)(5,3)P
Örnek
, , : ve ; yani .
Kural

Yolun kesri

Aynı nokta ’dır; burada : ’te ve ’de yolun kesri kadar git. için olur ve orta noktadır.
Örnek
, , : ; yani .
Kural

Neden doğru: benzer üçgenler

’dan yatay doğruyu, ve ’den dikey doğruları çiz; onu ve ’de keserler. ve dik üçgenlerinin ’daki açısı ortaktır; bu yüzden benzerdirler ve . Bağıntı budur, her seferinde bir koordinat için.
xyABPST
Örnek
, , : ve ; , bu da için ’dir.
Kural

Doğru parçasını bölme: dış bölünme

, doğrusu üzerinde ama doğru parçasının dışındaysa ve , ise . Tek fark eksi işaretidir.
xy(−3,−2)(3,1)(1,0)
Örnek
, , : ve ; yani , ’nin ötesinde.
Kural

Doğru parçasının hangi tarafında?

Dış bölünmede ise , ’nin ötesindedir ( uzun parçadır); ise ’nın ötesindedir. İç bölünmede ise , ’ye daha yakındır. için dış nokta yoktur.
Örnek
dış bölünme: , yani , ’nın ötesinde. dış bölünme: , yani , ’nin ötesinde.
Kural

Verilen noktadan oran

, üzerindeyse ve üç noktayı da biliyorsan bir eksen boyunca farkları karşılaştır: . farkları aynı oranı verir.
Örnek
, , : farkları ve ; yani ; farkları ve da uyuşur.
Tanım

Üçgenin ağırlık merkezi

, , köşeli üçgenin ağırlık merkezi , üç koordinatın ortalamasına sahiptir: . Her kenarortay üzerindedir ve onu köşeden başlayarak oranında böler.
xy(−1,−1)(5,−1)(2,5)MG
Örnek
, , : . ’nin orta noktası ; , .
Kural

Kenarlardan üçgenin türü

, ve ’yi uzaklık bağıntısıyla bul. İki kare eşitse ikizkenar; üçü de eşitse eşkenar. En büyüğü diğer ikisinin toplamına eşitse () karşısındaki açı diktir. Kökleri değil, kareleri karşılaştır.
xy(1,5)(4,2)(7,5)181836
Örnek
, , : , , . Dik ve ikizkenar; dik açı ’de.
Kural

Koordinatlardan çevre ve alan

Çevre, üç uzaklığın toplamıdır. Üçgenin dik açısı varsa dik kenarları taban ve yükseklik al: alan (taban , yükseklik ). İki kenar eksenler boyunca ise bu kolaylaşır.
Örnek
, , : , , ; çevre . Dik açı ’de: alan .
Kural

Doğrudaş üç nokta

, , üç noktası, , , içinde en uzunu diğer ikisinin toplamına eşitse ve yalnız o zaman doğrudaştır. Kareleri değil, uzaklıkları karşılaştır ve kökleri tam bırak.
Örnek
, , : , , . Noktalar doğrudaştır.
Kural

Haritalar: kuş uçuşu ve sokaklar boyunca

Kare başına km olan bir haritada düz uzaklık (kuş uçuşu) ’dır. Sokak ızgarasında dik kenarları yürürsün: ; hiçbir zaman daha kısa değildir. Gerçek bir yol bunların arasında ya da daha uzundur.
xy(−2,−1)(2,2)43
Örnek
, , 1 kare = 2 km: düz uzaklık km; sokaklar boyunca km.
Kural

Ev, direğin menzilinde mi?

Bir telefon direği , kendisine uzaklığı en çok menzil olan her noktaya ulaşır: bu noktalar merkezi , yarıçapı olan daireyi doldurur. Bir evi, ise menzil içindedir. İki tarafın karesini almak kök olmadan aynı sınamayı verir: , burada . Kareyi kareyle karşılaştır.
xyH₁MH₂
Örnek
Direk , menzil km, kare km. Ev : , menzil içinde. Ev : , menzil dışında.
Kural

İki şehre eşit uzaklıkta bir nokta

istasyonu ve şehirlerine eşit uzaklıkta olmalı: , yani . İkisini de uzaklık bağıntısıyla yaz. , ekseni üzerindeyse olur, terimleri sadeleşir ve birinci dereceden bir denklem kalır. İstasyon, ’yi orta noktasından dik kesen doğrunun üzerindedir.
xyA(0,3)B(4,1)C(1,0)
Örnek
, , : , yani ve , . Kontrol: ve .
Kural

Düz haritada enlem ve boylam

Küçük bir bölgenin düz haritasında bir derece enlem yaklaşık km’dir. Bir derece boylam yaklaşık km’dir, çünkü meridyenler kutuplara doğru birbirine yaklaşır. Yani , ve . Sonuç düz harita tahminidir, yerküre üzerindeki tam uzaklık değildir.
Örnek
Enlemi olan, boylamları derece farklı iki yer: , yani km. Ekvatora yakın, birbirinin derece doğusunda ve derece kuzeyinde iki yer: , , km.
Kural

Uzaklık, süre ve yolculuğun uzunluğu

Süreyi bulmak için uzaklığı hıza böl: . Birkaç düz parçadan oluşan bir yolculukta parçaların uzunluklarını topla: en az ’dir ve ancak , doğru parçası üzerindeyse eşittir.
Örnek
Bir dron ’dan ’e km/sa hızla uçar: km ve sa dakika.
Püf noktası

Dik üçgen üçlülerini bil

Dik kenarlar ve ise (ya da ve , ve , ve ) uzaklık tam sayıdır: , , , . Hesap makinesine uzanmadan önce bunları fark et.
Örnek
’dan ’ye: dik kenarlar ve , ile ’ün katıdır; yani .
Püf noktası

Önce çiz, sonra büyüklüğü kontrol et

Noktaları hızlı bir çizimde işaretle. Uzaklık en az ve ’nin büyüğü, en çok ’dir. Orta nokta uçların arasında, ağırlık merkezi üçgenin içindedir. Bu sınırların dışındaki cevap yanlıştır.
Örnek
ve : , ile arasında olmalı. cevabı uyar; dik kenarlar boyunca yürümektir.
Püf noktası

Varsayımı sına

Varsayım, “uzaklık ’dir” gibi bir tahmindir. Onu eksene paralel bir çiftte ve eğik bir çiftte sına. Başarısız olan tek bir örnek onu çürütmeye yeter; işleyen örnekler kanıt değildir, gerekçe kanıttır (Pisagor, benzer üçgenler).
Örnek
“” ve için işler ama ve için çürür: .
Püf noktası

Gerçek yaşam problemi için dört aşama

Dört aşamada çalış: neyin verildiği ve neyin istendiği, bunları hangi bağıntının bağladığı, çözüm ve bir çizime ya da ikinci bir yola göre sağlama. Neyi varsaydığını söyle (düz harita, düz rota): bir model verisi kadar iyidir.
Örnek
Direk: verilenler , ve ; istenen: menzilde mi değil mi; bağıntı ; çözüm ; sağlama: çizimde dairenin içindedir.
Dikkat!

Dik kenarları toplamak

Sık yapılan hata yazmaktır. Bu, ızgara boyunca yürümenin uzunluğudur; düz uzaklık için kareler ve kök gerekir.
Örnek
’dan ’e: yürüyüştür; uzaklık ’dur.
Dikkat!

Erken durmak ya da kökü ayırmak

İki hata: ’de durmak (bu ’dir, değil) ve ’yi diye yazmak. Bir toplamın karekökü, köklerin toplamı değildir.
Örnek
’dan ’e: değeri ’dir, yani . Ve ’tir, değil.
Dikkat!

Negatif sayılarda işaret hataları

Çıkarmayı parantezle yaz: , değil. Kare aldıktan sonra işaret önemsizdir ama kare almadan önceki bir hata sayıyı değiştirir.
Örnek
, : ve ; yani .
Dikkat!

m ile n’yi karıştırmak

olduğunda nokta ’dan parça uzaktadır; bu yüzden ağırlık , ’nin koordinatına gelir: . yazarsan oranının noktasını, yani simetriğini bulursun. Kontrol: ise , ’ye daha yakın olmalı.
Örnek
, , : ; olması gerektiği gibi ’ya daha yakın. Karıştırılırsa çıkardı.
Dikkat!

Uzaklığı uzaklığın karesiyle karşılaştırmak

uzaklığın karesidir, menzil ise bir uzaklıktır. ile ’yi ya da ile ’yi karşılaştır; ile ’yi asla.
Örnek
ve : “menzil dışında” dedirtir, ama doğru sınama ’tir: menzil içinde.
Dikkat!

Derece kilometre değildir

Derece farkı derece başına km ile çarpılmalı, boylam farkı ayrıca ile çarpılmalı. Derece cinsinden ve ’yi km gibi kullanırsan uzaklık çok küçük çıkar.
Örnek
derece enlem km eder, km değil.
Uç durum

Özel durumlar

Aynı noktalar: . Aynı satır ya da sütun: bir dik kenar olur ve bağıntı ya da verir. iken iç nokta orta noktadır, dış nokta yoktur; çünkü .
Örnek
ve : ; yani . için nokta orta noktadır.

Alıştırmalar

ile arasındaki ve ile arasındaki uzaklığı bul. Kolay
Çözümü göster
ve ’nin ’si aynı: .
ve ’nin ’i aynı: .
Cevap → ve
Kontrol: noktalar arasındaki kareleri say: ikisinde de 7.
ile arasındaki uzaklığı bul. Kolay
xy(−1,−2)(2,2)
Çözümü göster
Dik kenarlar: ve .
Pisagor: .
Yani .
Cevap →
Kontrol: , her dik kenardan ( ve ) uzun ve ’den kısadır.
ve noktalarının orta noktasını bul. Kolay
Çözümü göster
.
.
Cevap →
Kontrol: ’dan ’ye yatay ve aşağı gidersin; ’den ’ye yine yatay ve aşağı.
noktası orijinden ne kadar uzaktadır? Kolay
Çözümü göster
’dan dik kenarlar ve ’dir.
.
Cevap →
Kontrol: ve , ile ’ün iki katıdır; uzaklık ’in iki katıdır.
Bir telefon direği ’da ve km ulaşıyor (1 kare = 1 km). ’deki ev menzil içinde mi? Kolay
xyH₁M
Çözümü göster
ve , yani .
ve .
Cevap → evet, menzil içinde ()
Kontrol: şekilde ev, menzil dairesinin içindedir.
Bir dron ’dan ’e (1 kare = 1 km) km/sa hızla uçuyor. Uçuş kaç dakika sürer? Kolay
Çözümü göster
km.
sa sa dakika.
Cevap → dakika
Kontrol: km/sa dakikada km eder ve .
ile arasındaki uzaklığı tam olarak bul ve 2 ondalık basamakla ver. Orta
Çözümü göster
ve .
.
.
Cevap →
Kontrol: uzaklık (büyük dik kenar) ile (kenarların toplamı) arasında olmalı: uyar.
, ’nin orta noktası ve . ’yi bul. Orta
Çözümü göster
, ’ye kadar uzak, öbür tarafta: .
.
Cevap →
Kontrol: ve noktalarının orta noktası .
, doğru parçası üzerinde; , ve . ’yi bul. Orta
Çözümü göster
Burada , ve .
.
.
Cevap →
Kontrol: , ’dan yolun ’ündedir: ve .
Bir arsanın köşeleri , ve (1 birim = 1 m). Çevresini ve alanını bul. Orta
xy(−2,−1)(2,−1)(2,2)
Çözümü göster
ve kareli kâğıdın çizgileri boyunca uzanır.
; çevre m.
Dik açı ’de: alan m².
Cevap → çevre m, alan m²
Kontrol: ; ’deki açı gerçekten diktir.
Köşeleri , ve olan üçgenin ağırlık merkezini bul. Orta
Çözümü göster
Ağırlık merkezi üç koordinatın ortalamasına sahiptir.
.
.
Cevap →
Kontrol: üçgenin içinde olmalı; iki koordinatta da köşelerin arasında.
Düz bir demiryolu (x ekseni) üzerindeki istasyonu ve şehirlerine eşit uzaklıkta olmalı. ’i bul. Orta
xyA(1,4)B(5,2)
Çözümü göster
: .
, yani ve .
Cevap → , yani
Kontrol: ve .
Düz haritada bir derece her iki yönde km’dir. yeri, yerinin derece doğusunda ve derece kuzeyinde. Aralarındaki uzaklık kaç km? Orta
Çözümü göster
km ve km.
km.
Cevap → km
Kontrol: -- üçgeninin katıdır.
Enlemi olan iki yerin boylamları derece farklı. Düz haritada aralarındaki uzaklık kaç km? Orta
Çözümü göster
Bir derece boylam km eder.
km.
Cevap → km
Kontrol: ekvatorda km olurdu; burada yarısıdır.
, doğrusu üzerinde ve doğru parçasının dışında; , ve . ’yi bul. Zor
Çözümü göster
Dış bölünme: , yani , ’nın ötesinde.
.
.
Cevap → , ’nın ötesinde
Kontrol: ’dan ’ye , ’den ’ye : üç kat uzun, ters yönde.
ekseni üzerindeki noktası ve noktalarına eşit uzaklıkta. ’i bul. Zor
Çözümü göster
Kareleri yaz: ve .
Eşitle: .
sadeleşir: , yani .
Cevap → , yani
Kontrol: ve .
Köşeleri , ve olan üçgen hangi türdendir? Çevresini ve alanını bul. Zor
Çözümü göster
Kenarların kareleri: , , .
İki kare eşit: ikizkenar. Ve : dik üçgen, dik açı ’de.
Çevre: .
Alan: .
Cevap → dik ikizkenar, çevre , alan
Kontrol: taban , ’den yükseklik (’den ’e): alan .
, ve doğrudaş mı? Öyleyse , ’yi hangi oranda böler? Zor
Çözümü göster
, , .
En uzun ve : eşit, yani noktalar doğrudaş.
, ile arasındadır; .
Cevap → evet, doğrudaş,
farklarıyla kontrol: ve , yani ; farkları ve da verir.
İki kasaba ve noktalarında (koordinatlar km). İki arkadaş düz yol üzerinde olan ’de buluşuyor. ’yi ve ’dan ’ye uzaklığı bul. Zor
Çözümü göster
Burada , ; yani .
Bütün yol: km.
yolun ’idir: km.
Cevap → ve km
Kontrol: km ve km; yani .
Bir kurye düz çizgilerle ’den ’ye, sonra ’ye gidiyor (1 kare = 1 km), hızı km/sa. Bütün yolculuk kaç dakika sürer? Zor
Çözümü göster
: , , yani km.
: , , yani km.
Yolculuk km, yani sa dakika.
Cevap → dakika
Kontrol: iki parça da -- ve -- üçlülerini kullanır; km/sa, yarım saatte km eder.
’daki bir direk km ulaşıyor. , , evi tam menzil sınırında. ’i bul. ’deki ev menzil içinde mi? Zor
Çözümü göster
Sınırda : , yani ve .
: ve .
, yani içeridedir.
Cevap → ; evet, menzil içinde
Kontrol: ; -- dik üçgeni.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 5

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, IGCSE, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9

Hollanda: Havo · Matematik B, Vwo · Matematik B

Türkiye (MEB): 10. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

ABD (Common Core): Grade 8, Geometri

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 4 uygulama

İki nokta arasındaki uzaklık: dik üçgen ve bağıntı

  • Ölçmeden önce iki nokta arasındaki uzaklığı tahmin etme
  • Aynı satır ya da sütundaki uzaklığı |x₂ − x₁| ile bulma
  • Uzaklık bağıntısı için dik üçgeni kullanma
  • Hatalı çözümü fark etme: işaret hatası, toplanan dik kenarlar, unutulan kök

Bir doğru parçasını m : n oranında bölme

  • Bir doğru parçasını m : n oranında bölen noktayı bulma
  • Doğru parçasını dıştan bölen noktayı bulma
  • Orta noktayı ve ağırlık merkezini bulma: kenarortayı 2 : 1 böler
  • Verilen noktanın bir doğru parçasını hangi oranda böldüğünü bulma

Problemlerde koordinatlar: üçgenler, doğrudaş noktalar, haritalar ve GPS

  • Üçgenin türü, çevresi ve alanı için uzaklık bağıntısını kullanma
  • Uzaklıklarla üç noktanın doğrudaş olup olmadığına karar verme
  • Kuş uçuşu ve sokaklar boyunca uzaklığı bulma
  • Doğrusal bir rotada buluşma noktasını bulma

Günlük hayatta uzaklıklar ve konumlar

  • Bir evin baz istasyonunun menzilinde olup olmadığına karar verme
  • Bir yolun iki kente eşit uzaklıktaki noktasını bulma
  • Enlem ve boylamdan yerler arasındaki uzaklığı bulma
  • Uzaklıkla ilgili bir iddiayı sayılarla sınama