Her ölçü küçük bir hata taşır. Bir aracın en küçük bölmesi vardır: en küçük çizgileri arasındaki uzaklık. Okunan değer en yakın çizgidir ve araç buna küçük bir sapma da ekler. Uygulamada her araç simüle edilmiştir: bir bölmesi ve küçük bir hatası vardır, bu yüzden ölçümü tekrarlamak bir açıklık gösterir. Elindeki gerçek cetvel gerçek kalır; araçlar ve nesneler bizim kendi çizimlerimizdir, marka ya da fotoğraf yoktur.
Örnek
Bir kalem 14,16 cm uzunluğunda. En küçük bölmesi 1 mm olan bir cetvel en yakın çizgiyi gösterir: 14,2 cm. Okunan değer 0,04 cm farklıdır; tam uzunluk olan 14,16 cm cetvelin üzerinde yoktur.
Tanım
En küçük bölme: gösterilen en ince fark
Bir aracın en küçük bölmesi, gösterebildiği en küçük farktır. Çizgileri 1 mm arayla olan bir cetvel 14,16 cm ile 14,2 cm arasındaki farkı gösteremez: ikisi de 14,2 cm diye yazılır. Daha küçük bir bölme daha ince farkları gösterir, ama ölçüm aralığı kartına da bak.
Örnek
En küçük bölmesi 1 mm olan bir cetvelde 14,15 cm’den 14,25 cm’in hemen altına kadar her uzunluk 14,2 cm diye yazılır. 14,16 cm’lik bir kalem ile 14,2 cm’lik bir kalem cetvelde aynı görünür.
Kural
Tekrar ölç: ortanca değer
Tek bir okunan değer biraz yanlış olabilir, bu yüzden tekrar ölç. Tekrar ölç sekmesinde 5 öğrenciye kadar aynı nesneyi ölçer. Okunan değerleri sıraya diz: ortanca değer ortadaki değerdir (beşin üçüncüsü). İyi bir en iyi sayıdır: yukarı ve aşağı küçük hatalar birbirini götürür ve tek bir uç değer onu oynatmaz. En büyük okunan değer çoğu zaman en büyük hatalı olandır.
Örnek
Beş öğrenci bir kalemi ölçer ve 14,1, 14,2, 14,2, 14,3 ve 14,5 cm yazar. Sıraya dizince 14,1, 14,2, 14,2, 14,3, 14,5 olur. Ortanca değer üçüncüdür: 14,2 cm. En büyük okunan değer olan 14,5 cm, ondan 0,3 cm yukarıdadır.
Tanım
Açıklık
Açıklık, en büyük okunan değerden en küçük okunan değerin çıkarılmasıdır. Küçük bir açıklık, okunan değerlerin birbirine yakın olduğu anlamına gelir. Büyük bir açıklık şunu söyler: tek bir okunan değere fazla güvenme, tekrar ölç ya da daha ince bir araç kullan.
Örnek
A kümesi, 14,1, 14,2, 14,2, 14,3 ve 14,5 cm: açıklık 14,5−14,1=0,4cm. B kümesi, 13,9, 14,3, 14,4, 15,0 ve 15,3 cm: açıklık 15,3−13,9=1,4cm ve ortanca değer 14,4 cm. B’nin okunan değerleri birbirinden daha uzaktır, bu yüzden tek biri az şey söyler.
Dikkat!
Küçük açıklık doğru demek değildir
Açıklık yalnızca okunan değerlerin birbirinden ne kadar uzak olduğunu gösterir, doğru olup olmadıklarını değil. Aşınmış bir cetvel her okunan değere aynı miktarı ekler; böylece hepsi aynı şekilde yanlıştır: açıklık küçük kalır ve ortanca değer de yanlıştır. Uygulamadaki aşınmış cetvel her okunan değere 2 mm ekler.
Örnek
Bir kalem 14,2 cm uzunluğunda. İyi cetvel 14,1, 14,2, 14,2, 14,3 ve 14,5 cm verir: ortanca değer 14,2 cm, açıklık 0,4 cm. Aşınmış cetvel 14,3, 14,4, 14,4, 14,5 ve 14,7 cm verir: açıklık hâlâ 0,4 cm’dir ama ortanca değer 14,4 cm’dir, yani 0,2 cm yani 2 mm fazla.
Kural
Okunan değer neyi temsil eder
Okunan değer en küçük bölmeye yuvarlanmıştır; bu yüzden bir aralığı temsil eder: bölmenin yarısı aşağıdan bölmenin yarısı yukarıya kadar. 0,1 cm’lik bir bölme için bu her yanda 0,05 cm’dir. “12,3 cm” şu demektir: 12,25 cm ile 12,35 cm arasında. Bir sayı neyi temsil eder sekmesinde en düşük ve en yüksek uzunluğu yazarsın.
Örnek
0,1 cm’lik bir bölmeyle 12,3 cm okunan değer: en düşük uzunluk 12,3−0,05=12,25cm, en yüksek uzunluk 12,3+0,05=12,35 cm’dir.
Püf noktası
12,30, 12,3’ten daha çok şey söyler
Bir basamak daha, daha ince bir bölme iddia eder. 12,30 cm santimetrenin yüzde birine kadar okunmuştur: 12,295 ile 12,305 cm arasını temsil eder; bu aralık 12,3 cm’ninkinden on kat daha dardır. Ama fazladan bir sıfır ölçüyü iyileştirmez: bunu yalnızca daha iyi bir araç yapar. Aracın gösterebileceğinden fazla basamak yazma.
Örnek
12,3 cm: 12,25’ten 12,35’e, 0,1 cm genişliğinde. 12,30 cm: 12,295’ten 12,305’e, 0,01 cm genişliğinde. Ve 0,1=10×0,01.
Kural
Hataları topla: bir toplam
Her uzunluğun kendi hatası vardır ve bir toplamda hatalar toplanır. İkisi de en yakın cm’ye okunmuş iki uzunluğun her biri 0,5 cm yanlış olabilir; yani toplamları 0,5+0,5=1cm yanlış olabilir. En düşük toplam en düşük değerlerin toplamı, en yüksek toplam en yüksek değerlerin toplamıdır. Hataları topla sekmesinde Toplam seç ve en yüksek toplamı yaz.
Örnek
Bir masa tablası 120cm×60cm; her kenar en yakın cm’ye ölçülmüş. Uzunluklar 119,5 ile 120,5 cm ve 59,5 ile 60,5 cm arasını temsil eder. İki kenarın en düşük toplamı → 119,5+59,5=179cm. En yüksek toplam → 120,5+60,5=181cm.
Kural
Bir alanın hatası
Bir çarpımda hata toplamdan daha hızlı büyür. Alan, iki kenar da en büyükken en büyük, ikisi de en küçükken en küçüktür. En büyük alan için en yüksek iki değeri, en küçük alan için en düşük iki değeri çarp. Hataları topla sekmesinde Alan seç.
Örnek
Masa tablası 120cm×60cm, her kenar en yakın cm’ye ölçülmüş: en küçük alan 119,5×59,5=7110,25cm2, en büyük alan 120,5×60,5=7290,25cm2. Orta değer 120×60=7200cm2’dir; yani alan yaklaşık 90 cm² fazla ya da eksik olabilir: her kenarın 0,5 cm’lik hatasından daha büyük bir hata.
Tanım
Yüzde hata (büyük öğrenciler)
Bu kart daha büyük öğrenciler içindir. Aynı hata küçük bir ölçüde daha çok önem taşır. Yüzde hata, hatanın ölçüye bölünüp 100 ile çarpılmasıdır. Yüzde hata sekmesinde aynı hata, on kat daha büyük bir ölçüyle karşılaştırılır.
Örnek
20 cm’lik bir uzunlukta 1 mm’lik (0,1 cm) hata 0,1:20×100=0,5’tir; yani ölçünün %0,5’si. 2 m (200 cm) üzerindeki aynı 1 mm ise 0,1:200×100=0,05’tir; yani %0,05: on kat daha küçük.
Kural
Tolerans: ne kadar sapma kabul
Pek çok şey bir toleransla yapılır: bir ölçü ve bunun kaç mm sapabileceği. Toleransı 1 mm olan 10,0 cm’lik bir boru, uzunluğu 9,9 ile 10,1 cm arasındaysa uygundur; tam 1 mm sapan bir boru yine uygundur. Tolerans sekmesinde uygun boruları seçersin: 8 boru gösterilir ve tolerans 1’den 5 mm’ye kadardır.
Örnek
Borular 9,87, 9,93, 10,08 ve 10,12 cm, tolerans 1 mm: izin verilen aralık 10−0,1=9,9cm ile 10+0,1=10,1cm arasıdır. 9,93 ve 10,08 cm’lik borular uygundur; 9,87 ve 10,12 cm’likler değildir. Uygun borular: 2.
Tanım
Bir aracın ölçüm aralığı ve en küçük bölmesi vardır
Her aracın bir ölçüm aralığı (ölçebildiği en küçük ve en büyük boyut) ve bir en küçük bölmesi vardır. Uygulamada 12 araç var: Cetvel, Şerit metre, Katlanır metre, Mesafe tekerleği, Kumpas, Mutfak tartısı, Baskül, Ölçü kabı, Ölçü kaşığı, Kronometre, Termometre ve Açıölçer; hepsi bizim kendi çizimlerimiz. Araçlar sekmesinde birini seçerek ölçüm aralığını, en küçük bölmesini, neye uygun olduğunu ve nerede yetersiz kaldığını görürsün.
Örnek
Cetvel: ölçüm aralığı 0–30 cm, en küçük bölme 1 mm. Şerit metre: 0–3 m, en küçük bölme 1 mm. Kumpas: ölçüm aralığı 0–15 cm, en küçük bölme 0,01 mm. Kumpas cetvelden 1:0,01=100 kat daha incedir ama çenelerinin arasına yalnızca küçük şeyler sığar.
Kural
Üç soru: olanaklar, sınırlar, duyarlık
Bir aracı üç soruyla seç. Neyi ölçüyorum? (olanaklar: uzunluk için tartı değil, cetvel gerekir.) Ne kadar büyük? (sınırlar: ölçüm aralığı boyutu kapsamalıdır.) Ne kadar duyarlı olmalı? (duyarlık: en küçük bölme yeterince küçük olmalıdır.) Seç sekmesinde bir araç, sonra üç nedenden birini seçersin; her neden ayrı değerlendirilir ve varsa daha iyi bir seçimi uygulama söyler.
Örnek
Bir madeni paranın kalınlığı, yaklaşık 2,2 mm: en küçük bölme 0,1 mm ya da daha küçük olmalı. Mutfak tartısı kütle ölçer, uzunluk değil. Cetvelin en küçük bölmesi 1 mm: çok büyük. Kumpas uzunluk ölçer, 2,2 mm’yi kapsar ve en küçük bölmesi 0,01 mm’dir: uygundur.
Dikkat!
En küçük bölme her zaman en iyisi değildir
Ölçüm aralığı çok küçükse minik bir bölme işe yaramaz. Kumpas, uzunluk araçlarının en küçük bölmesine sahiptir ama yalnızca 15 cm’ye kadar ölçer. Hiçbir araç her iş için en iyisi değildir: en iyi araç göreve bağlıdır.
Örnek
Okul koridoru, yaklaşık 38 m, en yakın metreye. Kumpas (0–15 cm) çok küçüktür. Mesafe tekerleği (9 999 m’ye kadar, en küçük bölme 1 m) uygundur.
Kural
Önce tahmin et, sonra ölç ve değerlendir
Ölçmeden önce tahmin et. Sonra okunan değeri tahminin ve en küçük bölmeyle karşılaştır. Çok büyük ya da çok küçük bir okunan değer büyük olasılıkla kaymıştır: ondalık virgül yanlış yerdedir. Tahmin et, ölç, değerlendir sekmesinde her 4 okunan değerden yaklaşık birinde böyle bir kayma vardır; okunan değerin mantıklı olup olmadığını sen söylersin. Değilse tekrar ölç.
Örnek
Yaklaşık 17,5 cm’lik bir kurşun kalem. 175 cm’lik bir okunan değer 17,5×10, 1,75 cm’lik bir okunan değer 17,5:10’dur: virgül kaymıştır. İkisi de bir kurşun kalem olamaz. Tekrar ölç.
Kural
Yeterince duyarlı mı?
Bir raf bir boşluğa sığmalıdır. Hem boşluk hem raf ölçülür ve her biri bölmenin yarısı kadar yanlış olabilir: birlikte bir bölme eder. Bu yüzden aracın en küçük bölmesi izin verilen paydan en fazla o kadar olmalıdır. Ölçüm aralığı da boşluğu kapsamalıdır. Yeterince duyarlı mı? sekmesinde yeterince duyarlı araçları seçersin.
Örnek
80 cm’lik bir boşluk, 2 mm pay. Cetvel (0–30 cm) çok kısadır. Şerit metre (0–3 m, en küçük bölme 1 mm) → 1mm≤2mm, yani uygundur. Katlanır metre (0–2 m, en küçük bölme 5 mm) → 5mm>2mm, çok kabadır. Yalnızca şerit metre yeterince duyarlıdır.
Kural
İki araç, tek nesne
İki araç iki okunan değer verir ve her okunan değer iki yana bölmenin yarısı kadar bir aralığı temsil eder. İki aralık çakışıyorsa iki okunan değer de doğru olabilir. Çakışmıyorsa en az bir araç yanlıştır: en büyük hatası daha küçük olan araca güven. İki araç, tek nesne sekmesinde güvendiğin okunan değeri seçersin; aşınmış cetvel 2 mm ekler.
Örnek
Cetvel: 17,5 cm, yani 17,45 ile 17,55 cm arası. Aşınmış cetvel: 17,7 cm, yani 17,65 ile 17,75 cm arası. Aralıklar çakışmaz. Cetvelin en büyük hatası 1,5 mm, aşınmış cetvelinki 3,5 mm: cetvele güven.
Tanım
Bir ekran yalnızca birkaç basamak gösterir
Bir ekranda yalnızca birkaç basamak için yer vardır; bu yüzden gerisini keser ya da yuvarlar. Ekran sekmesinde tek bir hesap üç simüle edilmiş ekranda çalışır: 8 basamaklı bir Cep hesap makinesi (gerisini keser ve yalnızca gösterdiğini tutar), 10 basamaklı bir Telefon (yuvarlar ve içinde bütün basamakları tutar) ve seçilen sayıda ondalık gösteren bir Tablo hücresi. Bunlar markasız, kendi modellerimizdir; virgülden önceki 0 da bir basamak sayılır.
Örnek
1:3’ün sonsuz sayıda üçü vardır. Hesap makinesi 0,3333333, telefon 0,333333333, 2 ondalıklı hücre 0,33 gösterir. Üçü de tam değildir.
Dikkat!
1 : 3 × 3 her zaman 1 değildir
Hesap makinesi yalnızca gösterdiğini tutar; bu yüzden 1:3×3 orada 0,9999999 verir. Telefon içinde 15 basamak tutar ve yuvarladıktan sonra 1 gösterir. Hücre 1,00 gösterir. Gösterilen bir sonuç her zaman tam cevap değildir. Gerçek hesap makineleri farklıdır: kendininkini dene ve karşılaştır.
Örnek
Hesap makinesinde 1:3 işlemi 0,3333333 verir ve 0,3333333×3=0,9999999. Telefonda içerideki sayı 0,333333333333333’ün 3 katı 0,999999999999999’dur ve 1’e yuvarlanır.
Kural
Yalnızca sonda yuvarla
Ortada yuvarlamak, sonraki adımların hâlâ ihtiyaç duyduğu basamakları atar. Bütün basamaklarla hesapla ve yalnızca bir kez, sonda yuvarla. Sonda yuvarla sekmesinde iki yolu yan yana ve ne kadar farklı olduklarını görürsün.
Örnek
2,5×3,14×1,7, bir ondalığa. Ortada → 2,5×3,14=7,85, yuvarlanmış 7,9; sonra 7,9×1,7=13,43, yuvarlanmış 13,4. Sonda → 7,85×1,7=13,345, yuvarlanmış 13,3. İki sonuç farklıdır → 13,4−13,3=0,1.
Kural
Kaç basamak: toplama ve çıkarma
Bir cevap verilerden daha duyarlı olamaz. Bir toplamda ya da farkta, en az ondalığı olan sayı kadar ondalık tut. Kaç basamak sekmesinde Ondalık basamak seç ve cevabı doğru basamak sayısıyla yaz.
Örnek
Ekranda 12,3+4,56=16,86. 12,3’ün bir, 4,56’nın iki ondalığı var; cevap bir ondalıklı olur: 16,9.
Tanım
Anlamlı basamaklar: çarpım ve bölüm (büyük öğrenciler)
Bu kart daha büyük öğrenciler içindir. Bir çarpımda ya da bölümde en az anlamlı basamağı olan sayı kadar anlamlı basamak tut. Anlamlı basamaklar, sıfır olmayan ilk basamaktan başlayan basamaklardır: 5,2’nin iki, 3,14’ün üç tane var. Kaç basamak sekmesinde Anlamlı basamaklar seç.
Örnek
Ekranda 5,2×3,14=16,328. En az anlamlı basamak 2 (5,2’den), yani cevap iki anlamlı basamaklı olur: 16.
Tanım
E gösterimi
Çok büyük ve çok küçük sayılar ekranda E gösterimiyle görünür: mE+n, m × 10 üssü n; mE-n, m × 10 üssü −n demektir. Pozitif bir üs virgülü sağa taşır (büyük sayı), negatif bir üs sola (küçük sayı). E gösterimi sekmesinde sıradan sayıyı yazarsın.
Örnek
1E+12, 1×1012=1000000000000 demektir. 2,5E-3, 2,5×10−3=0,0025 demektir.
Dikkat!
Bir hücre yuvarlanmış tutarlar gösterir
Bir tablo hücresi 2 ondalık gösterip yine de daha fazla basamak tutabilir. Sen gördüğün tutarları toplarsın, toplam hücresi gerçek tutarları toplar ve iki toplam bir kuruş farklı çıkabilir. Hücre biçimi sekmesinde bir tutar kümesi ve gösterilen ondalık sayısını seçersin.
Örnek
Hücreler 2,504, 3,504 ve 4,504 tutar ve 2,50, 3,50 ve 4,50 gösterir. Elle toplayınca → 2,50+3,50+4,50=10,50. Toplam hücresi 2,504+3,504+4,504=10,512 toplar ve 10,51 gösterir: bir kuruş fark.
Püf noktası
Bir ekrana güvenmeden önce
Üç şeyi sor. Cevap mantıklı mı? (Önce tahmin et.) Veriler kaç basamağa izin veriyor? Yalnızca sonda mı yuvarladım? Uzun bir basamak dizisi tam görünür ama yalnızca girdiğin sayılar kadar duyarlıdır.
Örnek
5,2×3,14, 16,328 gösterir. Tahmin → 5×3=15. 16 cevabı yakındır ve verilerin basamaklarına sahiptir; 16,328 fazla şey iddia eder.
Püf noktası
Test
Test yalnızca alıştırmadır; bir seviyesi (Başlangıç, Kâşif ya da Şampiyon) ve İpucu, İleri ile Cevabı göster yardım düğmeleri vardır. Soruları üç uygulamayı karıştırır: okunan değerin temsil ettiği aralık, en büyük alan, bir iş için araç, mantıklı bir okunan değer, bir cevabın basamakları ve bir modelde 1:3×3’ün sonucu. Her soru yenidir.
Örnek
Bir soru şöyle olabilir: okunan değer 8,4 cm, en küçük bölme 0,1 cm; 8,4 cm diye yazılan en düşük uzunluk nedir? Cevap 8,4−0,05=8,35 cm’dir.
Püf noktası
Sınıf turu
Sınıf turu bütün sınıfa aynı anda 5 soru sorar: bir tanım, bir kural, bir doğru-mu-efsane-mi ifadesi ve iki işlem. Soru bankasında 14 soru vardır ve 3 üretici her turda yeni sayılar yapar: beş okunan değerin açıklığı, yeterince küçük bölmesi olan araçların sayısı ve 1:n×n için bir hesap makinesinin 1’in ne kadar altında bittiği.
Örnek
Beş öğrenci 61, 63, 62, 65 ve 62 mm yazar. Açıklık 65−61=4 mm’dir.
Püf noktası
Tuşlar, neler gönderilir ve neler simüle edilir
Her şey klavyeyle çalışır. Seçenek düğmeleri ve kartlar gerçek düğmelerdir: Tab birine gider, Enter (ya da Boşluk) onu seçer. Ok tuşları bir kaydırıcıyı değiştirir ve bir sayı alanında Enter cevabı kontrol eder. Esc bu sayfayı kapatır. Yazdığın hiçbir şey bir yere gönderilmez: her cevap tarayıcıda kontrol edilir. Bütün ölçümler simüle edilmiştir; gerçek araçlar senin elinde kalır. Durumlar özgündür: nesneler, araçlar ve ekranlar bizim kendi çizimlerimiz ve modellerimizdir.
Örnek
Araçlar sekmesinde bir kart yanana kadar Tab’a bas, onu seçmek için Enter’a bas, sonra Tab ile sonraki karta geç ve yine Enter’a bas. Bu sayfayı kapatmak için Esc’ye bas.
Alıştırmalar
Okunan değer 8,4 cm ve en küçük bölme 0,1 cm. 8,4 cm diye yazılan en düşük ve en yüksek uzunluk nedir? Kolay
Çözümü göster
En küçük bölme 0,1 cm, yani yarım bölme 0,05 cm.
Yarım bölme aşağı git → 8,4−0,05=8,35.
Yarım bölme yukarı git → 8,4+0,05=8,45.
Cevap → 8,35 cm ile 8,45 cm arası
Kontrol → 8,45−8,35=0,1 → aralık bir bölme genişliğindedir.
Beş öğrenci bir kalemi ölçer ve 9,7, 9,9, 9,8, 10,1 ve 9,8 cm yazar. Ortanca değer ve açıklık nedir? Kolay
Açıklık, en büyükten en küçüğün çıkarılmasıdır → 10,1−9,7=0,4cm.
Cevap → ortanca değer 9,8 cm, açıklık 0,4 cm
Kontrol → bir okunan değer 9,8’den küçük, ikisi büyük ve ikisi ona eşit: 9,8, sıralı listenin ortasındadır.
Bir mektubun kütlesi yaklaşık 20 g ve bunu 2 g duyarlıkla bilmen gerekiyor. Hangisi uygun: mutfak tartısı (0–5 kg, en küçük bölme 1 g) mı, baskül (0–150 kg, en küçük bölme 500 g) mü? Kolay
Çözümü göster
En küçük bölme 2 g ya da daha küçük olmalı.
Mutfak tartısının en küçük bölmesi 1 g → 1g≤2g. Basküle ait en küçük bölme 500 g → 500g>2g.
İkisi de kütle ölçer ve mutfak tartısı 0–5 kg ölçüm aralığında 20 g’ı kapsar: uygundur.
Cevap → mutfak tartısı
Kontrol → baskülde 20 g ile 25 g aynı görünür, çünkü en küçük bölmesi 500 g’dır.
Cep hesap makinesi ve telefon 1:3×3 için ne gösterir? Kolay
Çözümü göster
Hesap makinesi yalnızca gösterdiğini tutar → 1:3 işlemi 0,3333333 verir.
Sonra 0,3333333×3=0,9999999.
Telefon içinde 15 basamak tutar → 0,333333333333333×3=0,999999999999999 ve bunu yuvarlanmış olarak 1 diye gösterir.
Cevap → hesap makinesi 0,9999999, telefon 1
Kontrol → 1−0,9999999=0,0000001 → hesap makinesi 1’in çok az altında biter.
Bir ekran 4E+3 ve 7,5E-2 gösteriyor. İkisini de sıradan sayı olarak yaz. Kolay
7,5E-2, 7,5×10−2 demektir: virgülü 2 basamak sola taşı: 0,075.
Cevap → 4 000 ve 0,075
Kontrol → 0,075×100=7,5.
Bir masa tablası 80cm×50cm; her kenar en yakın cm’ye ölçülmüş. İki kenarın en yüksek toplamı ve en büyük alan nedir? Orta
Çözümü göster
Her kenar 0,5 cm daha uzun olabilir: 80,5 cm ve 50,5 cm.
En yüksek toplam → 80,5+50,5=131cm.
En büyük alan → 80,5×50,5=4065,25cm2.
Cevap → toplam 131 cm, alan 4 065,25 cm²
Kontrol → 80×50=4000cm2, yani alan 65,25 cm² fazla olabilir → 4065,25−4000=65,25.
Bir raf, 60 cm’lik bir boşluğa 2 mm payla sığmalı. Hangileri yeterince duyarlı: cetvel (0–30 cm, en küçük bölme 1 mm), şerit metre (0–3 m, en küçük bölme 1 mm) ya da katlanır metre (0–2 m, en küçük bölme 5 mm)? Orta
Çözümü göster
Hem boşluk hem raf ölçülür: birlikte bir bölme eder; bu yüzden en küçük bölme en fazla 2 mm olmalıdır.
Cetvelin en küçük bölmesi 1 mm’dir ama 0–30 cm ölçüm aralığı 60 cm’yi kapsamaz.
Şerit metre uygundur → 1mm≤2mm ve ölçüm aralığı 60 cm’yi kapsar. Katlanır metrenin en küçük bölmesi 5 mm → 5mm>2mm.
Cevap → yalnızca şerit metre
Kontrol → şerit metrede iki ölçümün her biri en fazla 0,5 mm yanlıştır → 0,5+0,5=1mm, bu da en fazla 2 mm’dir.
Borular 10,0 cm uzunluğunda olmalı ve 2 mm sapma kabul. Boruların uzunlukları 9,84, 9,91, 10,17, 10,25 ve 10,2 cm. Kaç boru uygundur? Orta
Çözümü göster
2 mm, 0,2 cm’dir; yani izin verilen uzunluklar 10−0,2=9,8cm ile 10+0,2=10,2cm arasındadır.
9,84, 9,91 ve 10,17 içeridedir. 10,2 tam 0,2 cm sapar: yine uygundur.
10,25, 0,2 cm’den fazla sapar: uygun değildir.
Cevap → 4 boru
Kontrol → 10,25−10=0,25, bu da 0,2’den fazladır.
3,5×2,5×1,5’i hesapla ve bir ondalık tut. Bir kez ortada (3,5×2,5’ten sonra), bir kez de yalnızca sonda yuvarla. Hangi sonucu verirsin? Orta
Çözümü göster
Ortada → 3,5×2,5=8,75, yuvarlanmış 8,8; sonra 8,8×1,5=13,2, yuvarlanmış 13,2.
Sonda → 8,75×1,5=13,125, yuvarlanmış 13,1.
İki sonuç farklıdır → 13,2−13,1=0,1. Yalnızca sonda yuvarla.
Cevap → 13,1
Kontrol → tam çarpım olan 13,125, 13,05 ile 13,15 arasındadır; yani 13,1’e yuvarlanır.
40 cm’lik bir uzunlukta 2 mm’lik bir hata ve 4 m’lik bir uzunlukta aynı hata yapılıyor. Her durumda hata, ölçünün yüzde kaçıdır? Orta
Çözümü göster
Hatayı cm olarak yaz: 2 mm, 0,2 cm’dir.
40 cm üzerinde → 0,2:40×100=0,5; yani %0,5.
4 m (400 cm) üzerinde → 0,2:400×100=0,05; yani %0,05.
Cevap → %0,5 ve %0,05
Kontrol → 400 cm, 40 cm’nin on katıdır; yani yüzde on kat daha küçüktür → 0,5:10=0,05.
Ekran 3,2+14,75=17,95 gösteriyor. Cevabı doğru ondalık sayısıyla yaz. Orta
Çözümü göster
3,2’nin bir, 14,75’in iki ondalığı var.
Bir toplam, en az ondalığı olan sayı kadar ondalık tutar: bir ondalık.
17,95 bir ondalığa yuvarlanınca 18,0 olur.
Cevap → 18,0
Kontrol → 18,0−17,95=0,05 → cevap, 0,1’in yarısı kadar yuvarlanmıştır.
Bir öğrenci bir masanın genişliğini 120 cm olarak tahmin ediyor. Şerit metre 12,2 cm gösteriyor. Okunan değer mantıklı mı? Değilse şerit metre büyük olasılıkla ne gösterdi? Zor
Çözümü göster
12,2 cm, 120 cm’lik tahminden çok uzaktır ve bir masa 12 cm genişliğinde değildir: okunan değer mantıklı değil.
Ondalık virgül büyük olasılıkla kaymıştır → 12,2×10=122cm.
122 cm tahmine yakındır → 122−120=2cm.
Cevap → mantıklı değil; büyük olasılıkla 122 cm
Kontrol → 122:10=12,2.
Cetvel 17,5 cm, aşınmış cetvel aynı nesne için 17,7 cm gösteriyor. İkisinin de en küçük bölmesi 1 mm ve her okunan değer iki yana bölmenin yarısı kadar bir aralığı temsil ediyor. İki aralık çakışıyor mu? Hangi okunan değere güvenirsin? Zor
Çözümü göster
Cetvel → 17,5−0,05=17,45 ve 17,5+0,05=17,55. Aşınmış cetvel → 17,7−0,05=17,65 ve 17,7+0,05=17,75.
17,55<17,65; yani iki aralık çakışmaz: en az bir araç yanlıştır.
Cetvelin en büyük hatası daha küçüktür: 1,5 mm, ötekinin 3,5 mm. Cetvele güven.
Cevap → çakışmaz; cetvele güven
Kontrol → aşınmış cetvel 2 mm (0,2 cm) ekler → 17,5+0,2=17,7.
Bir masa tablası 40cm×30cm ve her kenar en yakın 2 cm’ye ölçülmüş. En küçük ve en büyük alan nedir? Zor
Çözümü göster
En küçük bölme 2 cm, yani yarım bölme 1 cm: kenarlar 39 ile 41 cm ve 29 ile 31 cm arasını temsil eder.
En küçük alan → 39×29=1131cm2.
En büyük alan → 41×31=1271cm2.
Cevap → 1 131 cm² ile 1 271 cm² arası
Kontrol → 40×30=1200cm2 bunların arasındadır → 1131<1200<1271.
Üç tablo hücresi 1,335, 2,335 ve 3,335 tutar ve iki ondalık gösterir (yarımlar yukarı yuvarlanır). Ne gösterirler? Gösterilen tutarları toplarsan ne elde edersin ve toplam hücresi ne gösterir? Zor
Çözümü göster
İki ondalığa yuvarlanınca hücreler 1,34, 2,34 ve 3,34 gösterir.
Elle toplayınca → 1,34+2,34+3,34=7,02.
Toplam hücresi gerçek tutarları toplar → 1,335+2,335+3,335=7,005 ve 7,01 gösterir.
Cevap → elle 7,02, toplam hücresi 7,01: bir kuruş fark
Kontrol → 7,02−7,01=0,01.
Bir ekran 12,5:3,2=3,90625 gösteriyor. Cevabı doğru anlamlı basamak sayısıyla yaz. Zor
Çözümü göster
12,5’in üç, 3,2’nin iki anlamlı basamağı var.
Bir bölüm, en az anlamlı basamağı olan sayı kadar basamak tutar: iki.
3,90625 sayısının iki anlamlı basamağı: 3,9.
Cevap → 3,9
Kontrol → 3,9×3,2=12,48; bu da 12,5’e yakındır.
Bu konunun etkileşimli uygulamaları
Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.