Modeller, gösterimler ve hesap tabloları
Ders notları
Tanım
Bir model, bir soruyu yanıtlamana yardım eden, bir durumun daha basit bir resmidir: bir çizim, bir tablo, bir formül ya da bir hesap tablosu. Sorunun gerek duyduğunu tutar, gerisini bilerek dışarıda bırakır. Uygulamalardaki durumlar özgündür: bu sayfalar için yazdık ve sayılar turdan tura değişir; bu yüzden bir sınıf arkadaşın başka sayılar alabilir.
Örnek
Bir okul bahçesi ve içinde yuvarlak bir havuz var. Model, bir daireyi çıkardığımız bir dikdörtgendir. Kapının rengi ve müdürün yaşı modelde yoktur.
Tanım
Bir bilgi, soru ona gerek duyuyorsa gereklidir
Bir bilgi, soruyu yanıtlamak için ona ihtiyacın varsa gereklidir; diğer bilgiler önemli değildir. Sınıflandır sekmesinde bir hikâyede 10 bilgi ve bir soru vardır. Bir bilgi gerekliyse bir kez, gereksizse iki kez tıkla, sonra Kontrol düğmesine bas. 6 hikâye var. Birkaç bilgi doğrudur ama yine de önemli değildir.
Örnek
Bahçe için kaç torba çim tohumu gerekir? , yarıçapı 2 m olan yuvarlak havuz ve bir torbanın 60 m² kaplaması önemli bilgilerdir. Bu, 10 bilgiden 3 tanesidir. Kapı, müdürün yaşı, iki ağaç, tohumun fiyatı ve 300 öğrenci önemli değildir.
Kural
Aynı bilgi bir soru için gerekli, başka bir soru için gereksiz olabilir
Bir bilginin gerekli olup olmadığı soruya bağlıdır. İki soru sekmesinde bir durumun iki sorusu ve 8 bilgisi vardır. Gösterilen soru için bilgileri işaretlersin, sonra öteki soruya geçip yeniden işaretlersin. Aynı bilgi ikisi için de gerekli olabilir.
Örnek
Bir bahçe 12 m uzunluğunda ve 8 m genişliğinde, 1 m’lik bir kapısı var. Çit için uzunluk, genişlik ve kapı gerekir → . Çim tohumu için alan ve bir torbanın kapladığı yer gerekir → ; torba başına 24 m² ile bu 4 torba eder. Kapı çit için önemlidir, tohum için değil.
Dikkat!
Bazen bir bilgi eksiktir
Bir hikâyede çok az bilgi olabilir: o zaman soruyu henüz yanıtlayamazsın. Sınıflandır sekmesinde Kontrol düğmesinden sonra uygulama, varsa eksik bilgiyi söyler: 6 hikâyenin 2 tanesinde bir bilgi eksiktir. Eksik bilgi, ihtiyacın olan ama sende olmayan bilgidir. Kullanmadığın bir sayı eksik bilgi değildir.
Örnek
Hayvanat bahçesine otobüs yolculuğu ne kadar sürer? Hayvanat bahçesi 90 km uzakta ve otobüs 20 dakika mola veriyor. Otobüsün ortalama hızı eksik. Diyelim ki 60 km/sa → saat, yani 90 dakika. Molayı ekle → dakika, yani 1 saat 50 dakika.
Kural
Sadeleştir: bir planı model çizime dönüştür
Bir planda modelin ihtiyacından fazla şekil vardır. Sadeleştir sekmesinde bir planın şekillerini Topla ve Çıkar satırlarına taşırsın ya da dışarıda bırakırsın; uygulama modelini ölçekli çizer ve alanı gösterir. 4 plan var, her birinde 6 şekil. Daire 3,14 kullanır; yani bir havuzun alanı, havuzun bir modelidir.
Örnek
Okul bahçesi: bahçeyi (24 m uzunluğunda, 15 m genişliğinde) ekle, yarıçapı 2 m olan daire biçimindeki havuzu çıkar. ve ; yani çim eder. Torba başına 60 m² ile yaklaşık 5,79 eder, bu yüzden 6 torba alırsın: 5 torba yetmez.
Kural
Çiz: sayılar sınanır, görünüş değil
Çizim sekmesinde bir durumu noktalık bir ızgarada, noktaları işaretçiyle ya da ok tuşlarıyla taşıyarak çizersin. Uygulama yapının sayılarını (uzaklıklar, tek bir sıra, bir derinlik) sınar; çizimin güzel görünüp görünmediğine bakmaz. Kurallar kartlarda görünür ve doğru olunca yeşile döner. 3 durum var.
Örnek
Bir otobüs durağı ile bir okul 600 m arayla duruyor ve 1 kare 100 m. İki noktayı aynı yatay doğruya, 6 kare arayla koy → . Bir havuz 12 m uzunluğunda, sığ ucu 1 m, derin ucu 3 m derin: üst iki köşe 12 kare arayla durur, alttaki noktalar bunların 1 ve 3 kare altındadır.
Püf noktası
Bilgileri bilerek dışarıda bırak
Bilgi bırakan bir model yanlış değildir: kullanılacak kadar basittir. Daha çok bilgi modeli daha iyi yapmaz; önemsiz bilgiler yalnızca yolu tıkar. Hesap yapmadan önce sorunun gerek duymadığını çiz. Bir bilgi olmadan da cevap aynıysa o bilgi önemli değildi.
Örnek
12 gözleme için ne kadar un gerekir? Tarif 4 gözleme için 100 g un kullanıyor. ; yani . 2 yumurtayı, tavanın genişliğini, aşçının yaşını ve unun fiyatını kullanmazsın: 10 bilgiden yalnızca 2 tanesi önemlidir.
Tanım
Altı model ailesi
Eşleştir sekmesinde bir durumla birlikte bir sayı tablosu gelir. Uyan aileyi seçersin: Oran tablosu, Sıfırdan geçen düz çizgi, Düz çizgi, Ters orantı, Değer tablosu ya da Hiçbir model uymuyor; sonra 6 gerekçeden birini. Uygulama her durumun türünü sayılardan hesaplar: gerekçe, sayıların ne yaptığına göre değerlendirilir. 8 durum var, her birinde 9 sayı takımı.
Örnek
Telefon tarifesi: başlangıç ücreti ve aylık fiyat, bir düz çizgi. 5 cm’den başlayıp haftada 2 cm büyüyen bir bitki, bir düz çizgi. Arkadaşlar arasında bölüşülen bir hesap, ters orantı. Bir tarif, sıfırdan geçen. Bir dükkânın yedi günlük müşterileri, inip çıkan: hiçbir model uymuyor.
Kural
Orantılı: iki kat sayı, iki kat miktar
Orantılı bir durumda iki kat sayı iki kat miktar verir ve 0, 0 verir: çizgi sıfırdan geçer. Bir oran tablosu bunu gösterir: bir sütunun iki sayısını da aynı çarpanla çarp ya da böl. Bir bölmeyle kontrol et: miktar bölü sayı her sütunda aynıdır.
Örnek
Bir tarif kişi başı 25 g un istiyor. 2 kişi , 14 kişi bunun 7 katı ister → . Miktar bölü sayı her sütunda 25’tir.
Kural
Başlangıç miktarı: sıfırdan geçmeyen bir düz çizgi
Bir miktar her seferinde aynı adımla artıyor ama başlangıçta bir miktar varsa model, sıfırdan geçmeyen bir düz çizgidir. İki kat sayı iki kat miktar vermez: başlangıç miktarı ikiye katlanmaz. Miktar bölü sayı her sütunda aynı değildir.
Örnek
Bir taksi 3 euro açılış ücreti ve her kilometre için 2 euro alır. 5 km euro eder. 1 km 5 euro, 2 km 7 euro → ama ; yani ücret orantılı değildir. 0 km yine de 3 euro eder.
Kural
Ters orantı: çarpım aynı kalır
Ters orantıda iki sayının çarpımı hep aynıdır. Bir sayı iki katına çıkınca öteki yarıya iner. Dene: her sütunun iki sayısını çarp. Çarpımlar eşitse model ters orantılıdır. Paylaşılan bir hesap bilinen örnektir.
Örnek
60 euroluk bir hesap 3, 4, 5 ve 6 arkadaş arasında bölüşülüyor: herkes 20, 15, 12 ve 10 euro öder. , , ve . Daha çok arkadaş, kişi başına daha az demektir ve çarpım hep 60’tır.
Kural
Bir modeli sına: nerede bozuluyor ve uzakta ne diyor
Sına sekmesinde bir düz çizginin Başla ve Adım değerlerini 6 veri takımına karşı ayarlarsın. Uygulama, çizginin payı aştığı ilk yeri ve sonra çizginin uzakta ne dediğini, durumun neye izin verdiğiyle birlikte gösterir. Bir çizgi tüm verilere uyup yine de uzakta saçma bir şey söyleyebilir.
Örnek
Bir bitki 10 hafta boyunca ölçülüyor. 5 cm’den başlayıp haftada 2 cm büyüyen çizgiyi al; pay 1 cm. 6. haftada çizgi 17 diyor, bitki 16 cm: 1 cm fark, hâlâ iyi. 7. haftada çizgi 19 diyor, bitki 17 cm: bozuluyor. 12. haftada çizgi diyor ama 20 cm’lik bir saksıya bu sığmaz.
Kural
İki modeli karşılaştır: verilere yakın, uzakta mantıklı
Karşılaştır sekmesinde aynı veriler için iki çizgi çizilir. Daha iyi bir model verilere yakındır ve uzakta da mantıklıdır. Uygulama noktalara ortalama uzaklığı ve her çizginin uzakta ne dediğini gösterir; sen Model A daha iyi ya da Model B daha iyi seçersin ve bir gerekçe verirsin. 6 çiftin her birinde ikisinden yalnızca biri her iki özelliğe de sahiptir.
Örnek
Aynı bitki verileri ve 27 cm’lik bir saksı. Model A → · hafta, ortalama uzaklık 1,5, ama 12. haftada 29 cm diyor: saksı için çok uzun. Model B → · hafta, ortalama uzaklık 1,09 ve 12. haftada 25 cm diyor: iyi. Model B daha iyi modeldir: yakındır ve mantıklıdır.
Kural
Nerede bitiyor? Bir modelin aralığı
Bir model yalnızca durumun anlamlı olduğu sayılar için işe yarar: onun aralığı. Nerede bitiyor? sekmesinde aralığın sonunu bir ayar düğmesiyle belirler ve Kontrol düğmesine basarsın. Cevap, modelin hâlâ mantıklı değer verdiği son tam sayıdır. 6 durum var, her birinde 9 sayı takımı.
Örnek
Bir bitki 5 cm boyunda ve 41 cm’lik bir saksıda haftada 2 cm büyüyor. → 18. hafta hâlâ sığıyor. → bu 41’den fazla, yani aralık 18. haftada biter. Saatte 4 cm yanan 20 cm’lik bir mum 5. saatte biter, çünkü 6. saatte model −4 cm der.
Tanım
Bir hesap için altı resim
Bir resim, bir hesabın yapısını gösterir: bütün nedir, parça nedir ve ne tekrarlanır. Uygulamada 6 resim var: Sayı doğrusu, Çift sayı doğrusu, Oran tablosu, Çubuk modeli, Alan modeli ve Gruplar ve dizilimler. 6 hesap türü var, her birinde 9 sayı takımı: bir miktarın bir kesri, bir yüzde, bir kesre bölme, bir çarpım, negatif sayılarla çıkarma ve yüzde indirim.
Örnek
Altı türün ilk hesapları 24’ün 3/4’ü, 80’in %15’i, , 7 · 18, ve 65’te %40 indirimdir. Her resim her hesaba uymaz: sayı doğrusu atlamalar için, çubuk bir bütünün parçası için, alan modeli bir çarpım için kullanışlıdır.
Kural
Çubuk modeli: bütünü eşit parçalara böl
Çubuk, eşit parçalara bölünmüş bir bütündür; bazı parçalar boyalıdır. Aynı hesap sekmesinde bir hesap için iki resim seçer ve her birinde soru işaretindeki sayıyı yazarsın. Uymayan bir resim nedenini söyler. İki resim, bir hesap: ikisi de aynı sayıyı vermelidir.
Örnek
24’ün 3/4’ü: 24’lük çubuğu 4 eşit parçaya böl, her parça . 3 parçayı boya → . Aynı hesap çift sayı doğrusunda: 1 bütün 24’tür; yani 24’ün 3/4’ü 18’dir.
Kural
Çift sayı doğrusu ve oran tablosu: yüzdeler
Bir yüzde, Çift sayı doğrusu üzerinde ya da bir Oran tablosu içinde iyi gösterilir: yüzdeler bir çizgide, miktarlar öbüründe. %100 bütündür. %10’u 10’a bölerek, %5’i onu yarıya bölerek bul, sonra gereken parçaları topla. Çubuk aynı şeyi her biri %5 olan 20 parçayla gösterir.
Örnek
80’in %15’i: %100 için 80; yani %10 için ve %5 için . O zaman %15 için . 20 parçalı çubukta her parça ’tür ve %15, 3 parçadır → .
Kural
Sayı doğrusu: sağa ve sola atlamalar
Sayı doğrusu üzerinde bir hesap bir yürüyüştür: sağa atlama toplar, sola atlama çıkarır. Her atlamanın üstüne büyüklüğünü yaz ve sonunda iniş noktasını oku. Bir çarpım için eşit atlamalar yap: atlama sayısı bir çarpan, bir atlamanın büyüklüğü öteki çarpandır.
Örnek
→ −3’ten başla ve sola 5 atla. −8 sayısına inersin. 7 · 18 çarpımı, 18’lik 7 atlamadır ve 126 sayısında biter.
Kural
Alan modeli: bir sayıyı uygun bir yerden böl
Alan modeli bir çarpımı dikdörtgen olarak gösterir: kenarlar çarpanlar, alan çarpımdır. Bir kenarı uygun bir yerden, çoğunlukla bir onluktan böl ve iki küçük dikdörtgeni hesapla. Kendin çiz sekmesinde nereden böleceğini sen seçersin. Alan modeli, çarpılan iki uzunluk ister; uymuyorsa uygulama bunu söyler.
Örnek
7 · 18: 18’i 10 ve 8’e böl. ve ; yani . ile de olur → .
Püf noktası
Hesaba uyan resmi seç
Hesabın ne olduğunu sor: bir bütünün parçası (çubuk), bir yüzde (çift sayı doğrusu, oran tablosu), atlamalar (sayı doğrusu), iki uzunluğun çarpımı (alan modeli) ya da eşit gruplar (gruplar ve dizilimler). Hangi hesap? sekmesinde bir resim gösterilir; resmin gösterdiği hesabı 4 hesap arasından seçer ve sonra sonucunu yazarsın.
Örnek
şunu sorar: 24’e kaç yarım sığar? Çift sayı doğrusunda üstte 1, altta 2’dir; yani üstte 24, altta eder. Gruplar resmi de aynısını söyler: 2 yarımlık 24 grup 48 yarım eder. Alan modeli uymaz: çarpılan iki uzunluk ister.
Püf noktası
Kendin çiz ve değiş tokuş et: resimler paylaşmak içindir
Kendin çiz sekmesinde iki ayar düğmesiyle bir resim kurarsın; uygulama resminin sayılarını (eşit parçalar, doğru sayıda boyalı parça) sınar, nasıl göründüğüne bakmaz. 6 görev var. Yer değiştir sekmesinde bir sınıf arkadaşının resminde belirsiz bir şey vardır. Neyin belirsiz olduğunu ve nasıl değiştireceğini söylersin. Böyle 6 resim var.
Örnek
24’ün 3/4’ü için bir çubuk, 3’ü boyalı 4 eşit parça ister. Bir sınıf arkadaşının çubuğunda farklı büyüklükte dört parça var: parçalar eşit değil, bu yüzden boyalı parça kesri söylemez. İyi değişiklik, eşit parçalar çizmektir. Bir resim, başkaları okuyabildiğinde iyidir.
Tanım
Küçük bir hesap tablosu: hücreler, formüller ve formül çubuğu
Bir hesap tablosu, hücrelerden oluşan bir ızgaradır. Bir hücrenin adı sütun harfi ve satır numarasıdır, örneğin C2. Formül = ile başlar; hücre sonucu gösterir, formül ise formül çubuğundadır. Uygulamanın tablosu bilerek küçüktür: 10 sütun ve 20 satır; bunların 6 sütunu ve 10 satırı görünür; kaydırma düğmeleri ve ok tuşları görünümü kaydırır. Bir hücreye tıkla, çubuğa yaz ve Formülü gir düğmesine ya da Enter’a bas.
Örnek
Fiyatlar A sütununda, adetler B sütununda. C2’ye A2’yi B2 ile çarpan formülü yaz. Fiyat 3 ve adet 4 ise hücre gösterir.
Kural
Aşağı doldur: satır numaraları hücreyle birlikte kayar
Formüllü bir hücre seç ve Aşağı doldur düğmesine bas: formül aşağıdaki hücrelere kopyalanır ve satır numaraları birlikte kayar. Kopyalanan bir formül hücre adlarını korumaz. Bir formülün koca bir sütunu doldurması bu yüzdendir. Bir sütunu TOPLA işleviyle ve C2:C5 gibi aralıkla topla.
Örnek
C2, A2 çarpı B2 içerir. Aşağı doldurulunca A3 çarpı B3, A4 çarpı B4 ve A5 çarpı B5 olur: tutarlar , , ve . C2’den C5’e toplam .
Kural
Sabit bir hücre: dolar işareti onu yerinde tutar
Bazen bir formülün aşağı doldurulurken aynı hücreyi göstermeye devam etmesi gerekir; örneğin her hafta eklenen bir miktar. O hücrenin sütun harfinin ve satır numarasının önüne bir dolar işareti koy: o yerinde kalır, yalnızca öteki hücre adları kayar. Durumlar sekmesinde bunun için iki birikim planı vardır.
Örnek
A planı 20 euroyla başlıyor ve haftada 5 ekliyor, B planı 5’le başlıyor ve 8 ekliyor. 8 hafta için aşağı doldurulunca A’da , B’de olur; yani B, öndedir. 5 hafta sonra ikisinde de 45 euro vardır; 6. haftadan itibaren B öndedir: 50 ve 53.
Kural
İşlevlerin adları sayfa dilindedir
Tablo 5 işlev bilir: TOPLA, ORTALAMA, YUVARLA, MIN ve MAX. Adları ve argümanlar arasındaki işaret sayfa dilini izler, ondalık işareti de öyle. Tablo bir adı büyük ya da küçük harfle okur. Bilinmeyen bir ad, açıklamalı bir hata verir.
Örnek
Bir yolculuk için yakıt: 240 km, 100 km’de 6 litre ve litresi 1,8 euro; litre ve euro eder. 4 kişi için herkes öder. ile bir ondalığa yuvarlanınca bu 6,5 euro olur.
Kural
Grafikler: sütun grafiği ve çizgi grafiği
Bir aralığın grafiğini görmek için Grafiği göster düğmesine, tekrar kaldırmak için Grafiği gizle düğmesine bas. Miktarları karşılaştırmak için bir Sütun grafiği, zaman içindeki değişimi izlemek için bir Çizgi grafiği seç; Grafik yok ile yalnızca sayıları görürsün. Grafik hücreleri okur, bu yüzden bir sayı değişince o da değişir.
Örnek
C2’den C5’e tutarların sütun grafiği 12, 10, 20 ve 24’lük dört sütun gösterir: sonuncusu en yüksektir. İki birikim planının 0’dan 8 haftaya çizgi grafiği iki yükselen çizgi gösterir: A planı 60’ta, B planı 69’ta biter ve çizgiler 5. haftada kesişir.
Püf noktası
Önce tahmin et, sonra tablonun göstermesine izin ver
Öngörü sekmesinde küçük bir tabloda bir formül görürsün, beklediğin değeri Beklentim alanına yazar ve Formülü gir düğmesine basarsın. Tablo sonra kendi değerini gösterir. 8 soru var. Formülü önce elle hesapla: önce parantezler, sonra · ve :, sonra + ve −; hızlı bir tahmin de çok yanlış bir sonucu gösterir.
Örnek
A1’de 4 ve B1’de 3 varken formülü gösterir. 3, 5, 2 ve 8 sayılarının toplamı ve ortalaması ’dir. En büyükten en küçüğü çıkarmak ’dır.
Dikkat!
Bir tablo ne demek istediğini bilmez
Bir tablo, ne demek istediğin değil, tam olarak yazdığını hesaplar; hata mesajı olmayan bir sayı da formülün doğru olduğunu kanıtlamaz. Düzelt sekmesinde bir tabloda bir formülde ya da bir hücrede hata vardır; 6 böyle tablo var. Parantezler başka türlü söylemedikçe bölme toplamadan önce gelir. Bozuk bir formül için tablo, açıklamalı bir hata gösterir; örneğin #FORMÜL!.
Örnek
7 ile 8’in ortalaması 7,5 olmalı. formülü önce böler → . Parantezle verir. Hızlı bir kontrol söyler: 7 ile 8’in ortalaması 11 olamaz.
Uç durum
Listede bir metin, bir satırı kaçıran bir aralık, fazladan sabit bir hücre
Düzelt sekmesinde üç hata daha vardır. İçinde sözcük olan bir hücre sayı değildir ve toplam onu atlar. Bir satır erken biten bir aralık bir sayıyı dışarıda bırakır. Kayması gereken bir hücrede dolar işareti her satırda aynı sonucu verir. Bir sayının ondalık işareti de sayfayı izler: Türkçe bir tablo ’i metin, ’i sayı olarak okur.
Örnek
A4’te “12 kg” metni var. 5, 8, metin ve 4’ün toplamı metni atlar → yerine . A2’den A6’ya 6, 3, 9, 2 ve 5 fiyatları 25 verir, ama A2:A5 aralığı verir. Tutar formülünde sabit bir hücre her satırda 12 verir; oysa 12, 18, 9 ve 15 olmalı.
Tanım
Modelleme döngüsü: altı aşama
Modelleme, altı aşamalı bir döngüde döner: Durum (ne bilmek istiyorum?), Model (bir model seç ve yaz), Hesaplama (sayılarla hesapla), Yorumlama (sonucu durumun sözcükleriyle söyle), Sağlama (verilerle ya da gerçek durumla karşılaştır) ve Geliştirme (kontrolün bir kusur gösterdiği yerde modeli değiştir). Döngü sekmesinde 4 senaryo var, her birinde 9 sayı takımı.
Örnek
Bir sınıf okul gezisine otobüsle gidiyor. Durum: gezi ne kadar tutar? Model: otobüs sayısı = öğrenci sayısı : koltuk sayısı, yukarı yuvarlanmış; tutar = otobüs sayısı · bir otobüsün fiyatı. 60 öğrenci, 30 koltuk ve otobüs başı 180 euro ile hesapla → otobüs ve euro.
Kural
Yorumla: bir sayı tek başına soruyu yanıtlamaz
Hesaptan sonra sonucun durumun sözcükleriyle, birimiyle birlikte ne anlama geldiğini söyle. Yorumlama aşamasında bunu yapan cümleyi seçersin; öteki cümleler yanlış şeyi adlandırır (avro yerine öğrenci sayısı, hepsi yerine bir otobüs). Yorumlanmayan bir sonuç başka bir şeyle karıştırılabilir.
Örnek
Model 360 veriyor. Doğru: modele göre sınıfın otobüsleri toplam 360 euro tutar. Yanlış: otobüslerin tutarı 60 öğrencidir ya da bir otobüs 360 euro tutar. 360 sayısı aynıdır ama yalnızca ilk cümle onun ne olduğunu söyler.
Kural
Sağlama, ilk modelin kusurunu gösterir
Her senaryonun ilk modelinde yerleştirilmiş bir kusur vardır: gerçek durumda olan bir şeyi unutur. Sağlama aşamasında sonucu verilerle karşılaştırırsın ve uygulama kusuru gösterir. Fark bir başarısızlık değildir: modelin neyi unuttuğu hakkında bilgidir.
Örnek
Otobüs şirketi 3 otobüs için fiyat veriyor. Şoför bir koltuk kaplar, bu yüzden her otobüste yalnızca koltuk boştur. yaklaşık 2,07 eder; yani 3 otobüs gerekir ve euro olur. Model 360 demişti: fark euro.
Kural
Geliştir ve döngüyü yeniden dolaş
Geliştirme aşamasında kontrolün kusur gösterdiği yerde modeli değiştirirsin ve sonra döngüyü yeniden dolaşırsın: yeni modeli hesapla, yorumla ve kontrol et. İyi bir değişikliğin durumda bir nedeni vardır: cevap doğru görünene kadar sayıları değiştirmek bir iyileştirme değildir. Bir iyileştirme yeni bir bilgi gerektirebilir.
Örnek
Bir musluk havuza dakikada 40 litre akıtıyor, 30 dakika: model litre diyor, bir sayaç 1 140 gösteriyor. Fark ; yani sızıntı litre/dakika: saatte 120 litre. Düzeltilmiş model sayaçla uyuşur ve 45 dakika için der.
Püf noktası
Her aşamadan sonra durabilirsin; doğru yaptığın aşamaları söyle
Her aşamadan sonra durabilirsin. Uygulama hangi aşamaları doğru yaptığını gösterir ve döngünün tamamını dolaştığında söyler. Hangi aşama? sekmesinde her aşama için iki tane olmak üzere 12 cümle vardır ve her cümlenin hangi aşamaya ait olduğunu söylersin. Öteki senaryolar bir telefon tarifesi ve saksıdaki bir bitkidir.
Örnek
Bir telefon tarifesi ayda 5 GB içerir ve ayda 10 euro tutar, fazladan her GB için 2 euro eklenir. Kullanılan: 3, 9 ve 4 GB. Birleştirince GB fazladır → euro. Ay ay hesaplanınca GB fazladır → euro, yani 6 euro fazla. 5 cm’den başlayıp haftada 2 cm büyüyen bir bitki 15 hafta sonra der, ama 30 cm’lik saksı onu durdurur → fazla.
Tanım
Test: beş uygulama karışık
Testte yalnızca alıştırma vardır: Başlangıç, Kâşif ya da Şampiyon seç ve 5 uygulamadan gelen sonsuz yeni soruları yanıtla: önemli bilgiler, model ailesi, bir resimdeki hesap, bir tablodaki değer ve döngünün aşaması. Sayıyı yaz ya da cümleyi seç ve Kontrol düğmesine bas. Yardım adım adım gelir: İpucu, İleri ve Cevabı göster.
Örnek
Soru türleri: bir soru için önemli bilgileri say; düz çizgi modeliyle 12. haftadaki sayıyı ver; 3 sıra 4’lük bir resmin gösterdiği hesabı yaz (3 · 4); aşağı doldurmadan sonra C4’ün değerini ver; kontrolden sonra bir modelin düzeltilmiş değerini ver.
Tanım
Sınıf turu: bütün sınıf aynı anda
Sınıf turunda her öğrenci kendi ekranında yanıt verir. Bir turda 5 soru vardır: bir tanım, bir kural, bir doğru-ya-da-efsane ifadesi ve sayılı iki soru. Bankada 4 tanım, 4 kural ve 6 doğru-ya-da-efsane ifadesi var; 3 üreteç her seferinde yeni sayılar yapar. Öğretmen kaç kişinin emin ama yanlış olduğunu görür.
Örnek
Bir üreteç sorusu: bir bahçe 20 m uzunluğunda, 10 m genişliğinde ve içinde 2 m uzunluğunda, 5 m genişliğinde bir havuz var. Çim eder. gibi yanlış bir seçenek havuzu bahçeye ekler ve öğretmen bu tuzağı adıyla görür.
Püf noktası
Tuşlar ve hiçbir şey bir yere gönderilmez
Taşınabilen her şey klavyeyle de taşınabilir: Tab bir parçaya, bir noktaya ya da bir hücreye gider, Enter (ya da tıklama) onu alır ya da kaydeder, ok tuşları onu satır boyunca ya da başka bir yere taşır ve Esc geri koyar. Tabloda ok tuşları hücreler arasında gezdirir ve Enter formül çubuğunu kaydeder. Yazdığın ya da taşıdığın şey tarayıcıda kontrol edilir ve hiçbir yere gönderilmez.
Örnek
Sadeleştir sekmesinde bir şekle Tab ile git, onu Topla satırına göndermek için Enter’a, Çıkar satırına taşımak için aşağı oka ve geri koymak için Esc’ye bas. Çizim sekmesinde bir noktaya Tab ile git ve ok tuşlarıyla taşı. Durumlar özgündür ve sayılar turdan tura değişir.
Alıştırmalar
9 euroluk 3 pizza sipariş ediliyor, teslimat 30 dakika sürüyor, kutular kırmızı, 6 arkadaş hesabı eşit paylaşıyor ve dışarıda yağmur yağıyor. “Her arkadaş ne kadar öder?” sorusu için hangi bilgiler önemli? Ve ne kadar? Kolay
Çözümü göster
Soru, hesabın tamamını ve arkadaş sayısını ister. 3 pizza, 9 euro ve 6 arkadaş önemlidir; teslimat, kırmızı kutular ve yağmur önemli değildir.
Hesap euro.
6’ya bölününce → euro.
Cevap → 3 bilgi önemli; her arkadaş 4,5 euro öder
Kontrol → .
Bir çizimde 1 cm, 20 m’yi gösteriyor. Bir sokak çizimde 7 cm uzunluğunda. Hangi model ailesi uyar: oran tablosu, sıfırdan geçen düz çizgi, düz çizgi, ters orantı, değer tablosu ya da hiçbiri? Sokak kaç metre uzunluğunda? Kolay
Çözümü göster
Çizimde iki kat uzunluk, sokakta iki kat uzunluktur ve 0 cm, 0 m’dir: aile, sıfırdan geçen bir düz çizgidir (orantılı bir durum).
Bir oran tablosu da işe yarar: 1 cm 20 m’dir, yani 7 cm bunun 7 katıdır.
.
Cevap → sıfırdan geçen bir düz çizgi; 140 m
Kontrol → , her uzunluk için aynı.
35’in 2/5’ini bir çubukta göster. Kaç eşit parça, bir parça kaç ve cevap kaç? Kolay
Çözümü göster
Kesrin paydasında 5 var: 35’lik çubuğu 5 eşit parçaya böl.
Bir parça .
2 parçayı boya → .
Cevap → 7’şerlik 5 eşit parça; 35’in 2/5’i 14’tür
Kontrol → parça ve .
C2, A2’yi B2 ile çarpan formülü içeriyor ve C5’e kadar aşağı doldurulmuş. A4 2 ve B4 10. C4 ne gösterir? Kolay
Çözümü göster
Aşağı doldurmak satır numaralarını hücreyle birlikte kaydırır: 4. satırda formül A4 ve B4’ü kullanır.
C4, A4 çarpı B4 = gösterir.
Cevap → 20
Kontrol → C2 ilk satır için gösterirdi: her satırın kendi sayıları vardır.
Her cümle için modelleme döngüsünün aşamasını söyle: (a) “Ana, hesap yapmadan önce neyi bilmek istediğini yazar.” (b) “Gus şöyle der: yani gezi sınıf için 360 euro tutar.” (c) “Ivo sonucunu otobüs şirketinin gerçek teklifiyle karşılaştırır.” Kolay
Çözümü göster
(a) Ne bilmek istediğini söylüyor: bu Durum aşamasıdır.
(b) Sonuç, durumun sözcükleriyle söyleniyor: bu Yorumlama aşamasıdır.
(c) Sonuç gerçek teklifle karşılaştırılıyor: bu Sağlama aşamasıdır.
Cevap → (a) 1. aşama, (b) 4. aşama, (c) 5. aşama
Kontrol → altı aşamanın sırası Durum, Model, Hesaplama, Yorumlama, Sağlama, Geliştirme’dir: 1., 4. ve 5.
Bir havuzun çevresinde bir teras: teras ve havuz birlikte , havuz . Planda bir sandalye, bir şemsiye, merdiven ve bir pompa kulübesi de var. Neyi eklersin, neyi çıkarırsın? Terasın alanı kaç? Orta
Çözümü göster
Terası ve havuzu birlikte gösteren şekli ekle → .
Havuzu çıkar → .
Sandalyeyi, şemsiyeyi, merdiveni ve pompa kulübesini dışarıda bırak: küçükler ve soru onlara gerek duymuyor.
Teras eder.
Cevap → ekle, çıkar; teras 64 m²
Kontrol → .
Bir yüzme gezisi: otobüs 360 euro tutuyor ve 30 öğrenci gidiyor. Havuz saat 10:00’da açılıyor, yol 45 dakika sürüyor, 15 dakika erken varmak istiyoruz, havuzda bir kaydırak var ve otobüs beyaz. Gezi öğrenci başına ne kadar tutar? Saat kaçta yola çıkmalıyız? Orta
Çözümü göster
Tutar için otobüsün fiyatı ve öğrenci sayısı gerekir → euro kişi başı.
Saat için açılış saati, yolculuk ve erken varış gerekir: kaydırak ve beyaz otobüs önemli değildir.
10:00’dan 15 dakika önce orada olmalıyız ve yol 45 dakika sürüyor → dakika, yani saat 10:00’dan önce.
Yani 9:00’da yola çıkarız.
Cevap → öğrenci başı 12 euro; saat 9:00’da yola çık
Kontrol → ve dakika + 15 dakika = 10:00.
72 euroluk bir hesap 6 arkadaş arasında eşit paylaşılıyor. Hangi model ailesi uyar? Her arkadaş ne öder? 9 arkadaş paylaşırsa her biri ne öder? Orta
Çözümü göster
Daha çok arkadaş, kişi başına daha az demektir: aile ters orantıdır ve arkadaş sayısı ile kişi başı ödenen tutarın çarpımı hep 72’dir.
6 arkadaşla → euro kişi başı.
9 arkadaşla → euro kişi başı.
Cevap → ters orantı; 6 arkadaşla 12 euro, 9 arkadaşla 8 euro
Kontrol → ve .
Bir tabloda A1, A2 ve A3’te 2, 3 ve 5; B1, B2 ve B3’te 4, 4 ve 2 var. C1, A1’i B1 ile çarpan formülü içeriyor ve C3’e kadar aşağı doldurulmuş. C3 ne gösterir? Ve formülü ne gösterir? Orta
Çözümü göster
3. satırda aşağı doldurulmuş formül A3’ü B3 ile çarpar → .
Yuvarlama işlevli formül önce ’ü hesaplar; bu yaklaşık 2,333’tür.
Bir ondalığa yuvarlanınca 2,3 olur.
Cevap → C3 10 gösterir, formül 2,3 gösterir
Kontrol → 2,3, 2,333’e en yakın ondalıktır → , 2,3’ten büyük ve 2,35’ten küçüktür.
Bir oran tablosuyla 40’ın %35’ini bul. Orta
Çözümü göster
%100 için 40 ile başla.
%10 için ve %5 için .
%35, üç kez %10 ve bir kez %5’tir → .
Cevap → 14
Kontrol → .
Bir bitki 5 cm boyunda ve modele göre haftada 2 cm büyüyor. Saksı 20 cm yüksekliğinde. Model hangi tam haftaya kadar anlamlı? Model 12. haftada ne diyor? Zor
Çözümü göster
Model yükseklik = · hafta. Yükseklik saksıdan, yani 20 cm’den fazla olmamalı.
7. hafta → sığar. 8. hafta → , 20’den fazla: çok uzun.
Yani aralık 7. haftada biter.
12. haftada model diyor: 20 cm’lik bir saksı için saçma.
Cevap → 7. hafta; 12. haftada model 29 cm diyor
Kontrol → 7. haftada ve 8. haftada .
Bir kutudaki birikim 0’dan 8’e haftalarda 12, 17, 22, 27, 32, 37, 42, 47 ve 52 euro. Model A · hafta, model B · hafta. Kutu en çok 500 euro alıyor. Hangi model daha iyi ve neden? Zor
Çözümü göster
Model A, 0’dan 8’e haftalar için 12, 17, 22, … 52 verir: her noktaya uzaklığı 0’dır.
Model B 10, 16, 22, … 58 verir: uzaklıklar 2, 1, 0, 1, 2, 3, 4, 5 ve 6’dır, toplam 24. Ortalama uzaklık , yaklaşık 2,67.
20. haftada A , B der: ikisi de 500’ün altında, yani ikisi de mantıklı. Onları yalnızca verilere uzaklık ayırır.
Cevap → model A: verilere daha yakın ve ikisi de uzakta mantıklı
Kontrol → A için ve B için , 6 fazla.
Fiyatlar 6, 3, 9, 2 ve 5, A2’den A6’ya yazılı. B7, formülünü içeriyor. B7 ne gösterir ve ne göstermeli? Doğru formülü yaz. Zor
Çözümü göster
A2:A5 aralığı bir satır erken bitiyor: 6, 3, 9 ve 2’yi kapsıyor ve B7, gösteriyor.
Beş fiyatın toplamı ’tir.
Aralık A6’ya kadar inmeli, yani formül olur.
Cevap → B7 20 gösterir ve 25 göstermeli; formül =TOPLA(A2:A6)
Kontrol → .
7 · 26 için bir alan modeli kullan. 26’yı nereden bölersin, iki küçük alan nedir ve çarpım kaç? Zor
Çözümü göster
26’yı onluktan böl → .
İki dikdörtgen ve .
Çarpım .
Cevap → 20 ve 6’dan böl; alanlar 140 ve 42; çarpım 182
Kontrol → .
75 öğrencilik bir sınıf okul gezisine gidiyor. Bir otobüsün 25 koltuğu var ve 150 euro tutuyor; şoför bir koltuk kaplıyor. İlk model gezinin ne kadar tuttuğunu söylüyor? Düzeltilmiş model ne diyor? Fark ne kadar? Zor
Çözümü göster
İlk model şoförü unutur → otobüs ve euro.
Şoför bir koltuk kaplar, bu yüzden her otobüste yalnızca koltuk boştur. 3 otobüs kişi alır, bu 75’ten azdır; yani yaklaşık 3,12 eder ve 4 otobüs gerekir.
Düzeltilmiş model euro tutar.
Fark euro.
Cevap → ilk model 450 euro; düzeltilmiş model 600 euro; fark 150 euro
Kontrol → , bu en az 75’tir.
Bu konunun etkileşimli uygulamaları
Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.
ÜcretsizNeler gerekli? Bilgileri seç, durumu çiz
PlusHangi model uyar? Oran tablosu, doğru, ters, tablo ya da hiçbiri
PlusAynı hesap başka resimlerle: çubuk, doğru, tablo, alan
PlusHesap tablosu: formüller, aşağı doldurma ve bir grafik
PlusModelleme döngüsü: durum, model, hesaplama, yorumlama, sağlama, geliştirme
PlusModel yıldızı! (yarışma)
PlusModel yıldızı! (yarışma), ilkokul sürümü
PlusSınıf turu: bütün sınıf aynı anda
PlusSınıf turu, ilkokul sürümü: bütün sınıf aynı anda
Öğretmen misiniz?
Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.
Ücretsiz deneyinBu sınıf düzeylerine uygun
IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4
Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE
Hollanda: Groep 7, Groep 8, 1. sınıf, 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Vmbo bb (3-4. sınıf), Havo · Matematik A, Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik C
Türkiye (MEB): 5. sınıf, 6. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf, 9. sınıf
İngiltere (GCSE, A Level): Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE)
ABD (Common Core): Grade 6, Grade 7, Grade 8, Algebra 1
Bu konunun uygulamaları neler öğretir 7 uygulama
Neler gerekli? Bilgileri seç, durumu çiz
- Bir problemde soru için hangi bilgilerin önemli olduğunu söyleme
- Bir planı model çizime dönüştürüp alanını bulma
- Bir durumu önemli sayılarla kareli zemine çizme
Hangi model uyar? Oran tablosu, doğru, ters, tablo ya da hiçbiri
- Sayılara göre model seçme: oran tablosu, doğru, ters orantı
- Bir doğruyu verilerle sınama
- İki modeli karşılaştırma ve modelin nerede anlamsızlaştığını bulma
Aynı hesap başka resimlerle: çubuk, doğru, tablo, alan
- Bir hesabı birden çok resimle gösterme: doğru, tablo, şerit, alan
- Bir resimden hesabı ve sonucu okuma
- Bir hesap için doğru sayılarla resim çizme
Hesap tablosu: formüller, aşağı doldurma ve bir grafik
- Tabloya sayı ve formül yazma, hücreleri adlarıyla okuma
- Formülü aşağı doldurma ve bir hücreyi sabit tutma
- Tablonun hücrelerinden grafik çizme
Modelleme döngüsü: durum, model, hesaplama, yorumlama, sağlama, geliştirme
- Modelleme döngüsünün altı aşamasını adlandırma
- Bir modelle hesaplayıp sonucu durumun diliyle söyleme
- Bir modeli verilerle sınayıp geliştirme
Model yıldızı! (yarışma), ilkokul sürümü
- Bu sürümün 2 uygulamasıyla ilgili soruları yanıtlayabilirim: önemli olan olgular ve aynı hesabın birden fazla resimle gösterilmesi.
Sınıf turu, ilkokul sürümü: bütün sınıf aynı anda
- Bir modelin ne olduğunu ve gerekli bir bilginin ne demek olduğunu biliyorum.
- Bir oran tablosunun ve bir şeridin nasıl çalıştığını biliyorum.
- Daha çok olgunun her zaman daha iyi bir model yapmadığını ve aynı hesabın birden fazla biçimde çizilebileceğini biliyorum.