İnteraktif Dersler

Türev ve artış diyagramları

Ders notları

Tanım

Tek bir türev, üç yazılış

fonksiyonunun türevi , ya da biçiminde yazılır: aynı türev fonksiyonunun üç yazılışı. sayısı onun noktasındaki değeridir: o noktadaki teğetin eğimi. iken fark bölümlerinin limitidir.
Örnek
için olur, yani . noktasında , , ve için bölümleri , , ve olur: değerine yaklaşırlar.
Kural

Standart türevler

Standart türevleri öğren: , , , , , ve ( radyan cinsinden). Kuvvet kuralı kökleri ve kesirleri de kapsar: önce ve yaz.
Örnek
için olur, yani . Küçük bir adımla sağlama: , tam değer olan değerine yakın.
Kural

Birleştirme: çarpan, iç fonksiyon, kaydırma

için türev olur. kaydırması yok olur, çarpanı kalır ve iç fonksiyon ifadesinin çarpanı öne gelir: türevini yerine noktasında al.
Örnek
için , ve olur. Yani ve .
Dikkat!

Tabloda iki hata

Değişken üs kuvvet kuralı değildir: ifadesi değildir, türevinde çarpanı bulunur. Başka bir hata işarettir: olur, değil.
Örnek
için noktasında doğru değer olur. hatası verir.
Tanım

Teğetin denklemi

noktasındaki teğet, noktasından geçer ve eğimi olur: . Bunu biçimine getir.
Örnek
için noktasında ve olur, yani . Teğet olur; noktasındaki yüksekliği değeridir.
xyA
Kural

Eğimi verilen bir teğet

Eğimi olan teğetleri bulmak için denklemini çöz: her çözüm bir değme noktasıdır. ikinci dereceden ise iki nokta olabilir; yani aynı eğimli iki teğet vardır.
Örnek
ve için olur, buradan , yani ya da . Değme noktaları ve , teğetler ve olur.
xyAB
Tanım

Bir yörüngeye teğet

Bir nokta , yörüngesinde hareket eder. Hız vektörü teğet boyunca uzanır; eğim olur. ve ise teğet dikeydir; ikisi de ise teğet doğrusu yoktur.
Örnek
, için anında nokta , hız olur. Eğim ve teğet olur.
xyP
Tanım

İkinci türev

İkinci türev , fonksiyonunun türevidir; biçiminde de yazılır. işareti artan mı azalan mı olduğunu söyler; işareti eğimin büyüdüğünü () ya da küçüldüğünü () söyler. Yani ve : gitgide daha hızlı artar; ve : gitgide daha yavaş artar; azalma için de aynıdır.
Örnek
için ve olur. noktasında ve : gitgide daha hızlı artar. noktasında ve : gitgide daha yavaş artar.
Kural

Dönüm noktası

Dönüm noktası, grafiğin işaret değiştirdiği noktasıdır: grafik bir yöne bükülmeyi bırakıp öbür yöne bükülür. denklemini çöz ve çözümün iki yanında işaretine bak.
Örnek
için denklemi verir. orada negatiften pozitife geçer; dönüm noktası olur. Şekilde mavi parçada , turuncu parçada olur.
xyI
Dikkat!

yetmez

olan bir nokta, yalnızca işareti değişiyorsa dönüm noktasıdır. Yatay bir teğet () de dönüm noktası değildir: maksimum, minimum ya da düz bir geçiş olabilir.
Örnek
için olur. noktasında bu olur, ama ve : işaret değişmez, yani dönüm noktası yoktur. noktasındaki teğet yataydır ve nokta bir minimumdur.
xyO
Tanım

Artış diyagramı

Artış diyagramı, değişkeninin her adımdaki değişimini bir çubuk olarak gösterir: . Eksenin üstündeki çubuk artış, altındaki çubuk azalıştır. Bir tablodan, bir formülden ya da bir grafikten çizilebilir.
Örnek
Bir tablo , , , , için , , , , değerlerini verir. Çubuklar , , ve olur.
Δy+1+2+3+401234y235812Δy per step
Kural

Çubukları okumak

Yan yana çubukları karşılaştır. Eksenin üstünde ve büyüyen: gitgide daha hızlı artar; eksenin üstünde ve küçülen: gitgide daha yavaş artar. Eksenin altında ve uzayan: gitgide daha hızlı azalır; eksenin altında ve kısalan: gitgide daha yavaş azalır. Eşit çubuklar: doğrusal bir grafik.
Örnek
, , , : çubuklar , ve olur. Eksenin altındadırlar ve kısalırlar; yani gitgide daha yavaş azalır.
Δy−3−2−10123y10754Δy per step
Kural

Çubuklardan grafiğe

Çubuklardan grafiği çizmek için başlangıç değerinden başla ve her çubuğu bir önceki değere ekle: grafik, çubukların birikmiş toplamıdır. olan bir çubuk düz bir parçadır.
Örnek
Başlangıç değeri ve çubuklar , , , : değerler , , ve olur.
Δy+2+2−1−301234y24652Δy per step
Tanım

Ortalama değişim

aralığındaki ortalama değişim olur: iki noktadan geçen doğrunun eğimi. Birim adımların çubukları toplamı eder; bölüm, bu toplamın genişliğe bölünmesidir.
Örnek
için aralığında olur. Birim adım çubukları ve ; eder.
Püf noktası

Ne tür bir fonksiyon?

Eşit adımlı bir tablonun çubuklarına bak. Eşit çubuklar: doğrusal. Her seferinde aynı miktarda büyüyen çubuklar: ikinci dereceden. Her seferinde aynı çarpanla büyüyen çubuklar: üstel. Çubukları bir farkla ve bir bölümle karşılaştır.
Örnek
, , , değerlerinin çubukları , , olur. Bölümler ve : aynı çarpan, yani üstel. Sıradaki çubuk ve sıradaki değer olur.
Δy+2+4+80123y571119Δy per step
Püf noktası

Uygulamaları kullanmak

Her denetim klavyeyle çalışır: Tab bir sonrakine geçer, Enter (ya da tıklama) ona basar, yukarı ve aşağı ok tuşları bir kutudaki sayıyı değiştirir. Ondalık sayıları nokta ya da virgülle yazabilirsin. Yazdığın ya da seçtiğin hiçbir şey bir yere gönderilmez. Sorular özgündür, bu uygulamalar için yazdık.
Örnek
için noktasında tam değer olur ve cevap 2 ondalık basamakla istenir: yaz (virgül de olur); gerçek değere kadar yakın bir cevap sayılır.

Alıştırmalar

. kaçtır? Kolay
Çözümü göster
Kuvvet kuralı verir.
yaz: .
Cevap →
Kontrol → adımı bölümünü verir, değerine yakın.
Bir tablo , , , için , , , değerlerini verir. Artış diyagramını çiz ve değişkeninin nasıl değiştiğini anlat. Kolay
Δy+2+3+40123y35812Δy per step
Çözümü göster
Çubuklar , ve olur.
Tüm çubuklar eksenin üstündedir; artar. Çubuklar büyür; gitgide daha hızlı artar.
Cevap → çubuklar , , : gitgide daha hızlı artar
Kontrol → : çubuklar toplam değişime eşittir.
. noktasındaki teğetin denklemini yaz. Kolay
Çözümü göster
ve olur, yani .
Teğet olur.
Cevap →
Kontrol → noktasında teğet verir; bu, değerine eşittir.
. kaçtır? Kolay
Çözümü göster
olur ve çarpanı kalır: .
.
Cevap →
Kontrol → değeri noktasında artar (logaritma büyür); pozitif bir eğim uyar.
. kaçtır? 2 ondalık basamağa yuvarla. Orta
Çözümü göster
olur, yani .
.
Cevap →
Kontrol → hatası verir: değerinin yanında çok büyük.
( radyan cinsinden). kaçtır? Orta
Çözümü göster
İç fonksiyon ifadesinin türevi olur: .
.
Cevap →
Kontrol → yakınında olur; eğimi olan bir doğru.
. Grafiğin bir teğetinin eğimi olur. Teğetin denklemini yaz. Orta
Çözümü göster
denklemini çöz: .
, yani teğet olur.
Cevap →
Kontrol → noktasında doğru verir.
. Dönüm noktasını bul. Orta
Çözümü göster
ve olur.
denkleminden bulunur. için negatif, için pozitiftir: işaret değişir.
olur.
Cevap → dönüm noktası noktasıdır
Kontrol → ve : noktasının iki yanında işaretler farklıdır.
. kaçtır? Zor
Çözümü göster
kaydırması yok olur. İç fonksiyon ifadesinin türevi olur.
.
.
Cevap →
Kontrol → iç fonksiyonun çarpanı kolay unutulur: onsuz bulursun.
Bir nokta , yörüngesinde hareket ediyor. Teğet ne zaman yatay, ne zaman dikeydir? Zor
xyABC
Çözümü göster
ve .
Yatay: ise ya da ; noktalar ve .
Dikey: ise (, değil); nokta ve teğet doğrusudur.
Cevap → yatay: ve ; dikey:
Kontrol → şekilde yatay teğetler ilmeğe ve , dikey teğet noktasında değer.
fonksiyonu noktasından başlayarak adımlarla. Çubukları bul, her çubuğun bir öncekinden ne kadar büyük olduğunu söyle ve sıradaki çubuğu yaz. Zor
Δy−1+1+3+501234y0−1038
Çözümü göster
Değerler , , , , olur.
Çubuklar , , ve olur.
Her çubuk bir öncekinden büyüktür (, , , ); sıradaki çubuk olur.
Cevap → çubuklar , , , ; her biri büyük; sıradaki çubuk
Kontrol → . adımı değeridir.
Bir tasarruf hesabında 200 euro var ve her yıl %5 büyüyor. Üçüncü yıllık artış kaç euro? 2 ondalık basamağa yuvarla. Zor
Çözümü göster
İlk artış değerinin kadarıdır: .
Sonraki her artış öncekinin katıdır: ve .
2 ondalık basamağa yuvarlanınca: euro.
Cevap → euro
Kontrol → bakiyeler , ve olur; eder.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): Diploma, 1. yıl, Diploma, 2. yıl, MYP 5

Cambridge International: IGCSE, AS Level, A Level

Hollanda: Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B, Havo · Matematik A

Türkiye (MEB): 12. sınıf, 11. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 12 (A Level), Year 13 (A Level), Year 11 (GCSE)

ABD (Common Core): Algebra 2, Precalculus, Calculus, Algebra 1

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 3 uygulama

Türev tablosu: yazılış ve standart fonksiyonlar

  • Bir fonksiyonun türevini dört biçimde yazma
  • xⁿ, eˣ, aˣ, ln x, sin x ve cos x türevlerini bilme
  • f(x) = c·g(kx + b) + d fonksiyonunun türevini alma
  • Türevi fark bölümüyle kontrol etme

Teğetler ve ikinci türev

  • Bir noktadaki teğetin denklemini bulma
  • Verilen eğimli teğetleri bulma
  • f″ işaretiyle eğriliği ve dönüm noktalarını bulma

Artış diyagramları: değişimin değişimi

  • Tablo, formül ya da grafiğin artış diyagramını çizme
  • Çubuklarından grafik kurma
  • Bir aralıkta ortalama değişimi hesaplama: Δy/Δx
  • Çubuklardan doğrusal, ikinci dereceden ve üstel tabloları ayırt etme