İnteraktif Dersler

Kuramsal olasılık: eş olasılıklı sonuçlar ve P(A)

Ders notları

Tanım

Örnek uzay

Örnek uzay, tek bir deneyin tüm olası sonuçlarının listesidir. Say onları: bu sayı formüldeki “olası”dır.
2
Örnek
Zar: 1, 2, 3, 4, 5, 66 olası sonuç
6
Tanım

Eşit olasılıklı sonuçlar

Hiçbir sonucun ötekinden daha çok şansı yoksa sonuçlar eşit olasılıklıdır; hilesiz para, hilesiz zar ya da eşit dilimli çark gibi.
Örnek
Hilesiz zar: her yüzün olasılığı
1/6
Tanım

P(A) = istenen ÷ olası

Eşit olasılıklı sonuçlarda bir A olayının kuramsal olasılığı olur. İstenen sonuçlar A'yı gerçekleştirir.
kn
Örnek
8 fişin 3'ü kırmızı
38
Kural

Birden çok sonuçlu olay

Bir olay birden çok sonuç içerebilir: çift, asal, 4'ten büyük, bir takım. İstenen sonuçları yaz, say, sonra olası sonuçlara böl.
2/6
Örnek
Zar, çift: 2, 4, 6
3/6
Kural

Kesir, ondalık sayı, yüzde

Olasılık kesir, ondalık sayı ya da yüzde olabilir. Kesri en sade biçimde yaz, sonra dönüştür.
610
Örnek
35=0.6=60%
Kural

İmkânsız 0, kesin 1

Olasılık hiçbir zaman 0'dan küçük ya da 1'den büyük olmaz: . İmkânsız olayın P = 0, kesin olayın P = 1'dir.
01
Örnek
Zarla 7: P = 07'den küçük sayı: P = 1
P=0P=1
Kural

Tümleyen olay: A değil

“A değil”, A'da olmayan tüm sonuçları içerir. A ve A değil birlikte her şeyi kapsar, bu yüzden .
1P1−P
Örnek
13/107/10
Kural

Tüm olasılıkların toplamı 1

Her seferde tam bir sonuç olur; bu yüzden tüm sonuçların olasılıkları toplamı 1'dir. Eksik bir olasılık böyle bulunur.
1abc
Örnek
13/105/102/10
Tanım

İskambil destesi

Bir destede 52 kart vardır: 13'er kartlık 4 takım (kupa ve karo kırmızı, maça ve sinek siyah). 12'si resimli karttır (J, Q, K).
4×13
Örnek
13/52
Kural

Kuram ve deney

Deney kurama yakın bir sonuç verir ama tam eşit değildir. Kısa bir seri uzak olabilir; çok deneme daha yakın olur.
1015202530E
Örnek
, 120 atışyaklaşık 20 altı, belki 23
101520253020
Kural

Beklenen sayı

N denemede olayı kez beklersin. Tersi: ve istenen .
NP
Örnek
kırmızı fiş
12020410
Püf noktası

Yaklaşımı seç

Tüm sonuçlar eşit olasıysa hesapla. Eşit değil ama tekrarlayabiliyor ya da geçmiş sonuçların varsa deney yap. İkisi de yoksa bilgiye dayalı tahmin yap.
?
Örnek
Zar: hesaplaRaptiye: deneyYeni dükkân: tahmin
1/618/40?≈
Dikkat!

Renkleri değil sonuçları say

Her fişi say. 3 kırmızı ve 5 mavi fişli torbada 2 renk değil 8 sonuç vardır; bu yüzden kırmızı 2'de 1 şansı değildir.
123456783+5=8
Örnek
3 kırmızı, 5 mavi, değil
38✔✘
Dikkat!

Formül eşit sonuç ister

istenen ÷ olası yalnızca sonuçlar eşit olasılıklıyken işe yarar. Eğri bir para ya da raptiye için deney gerekir.
✔✘
Örnek
Raptiye: ucu yukarı ya da aşağı2 sonuç ama her biri değil
1822≠1/2
Uç durum

Eşit şans için fiş ekle

Kırmızıyı 2'de 1 şansa getirmek için kırmızı sayısı mavi kadar olana dek kırmızı fiş ekle: kırmızı fiş ekle.
b−r
Örnek
3 kırmızı, 7 mavi: 4 ekle
310714

Alıştırmalar

Bir torbada 3 kırmızı ve 5 mavi fiş var. Rastgele biri çekiliyor. Kırmızı çekme olasılığı kesir, ondalık sayı ve yüzde olarak nedir? Kolay
Çözümü göster
Olası: fiş. İstenen: 3 kırmızı
123456783+5=8
012137.5%
Cevap → 3/8 = 0,375 = %37,5
Yalnız mavileri (5) değil, TÜM fişleri (8) say.
Bir çarkın 10 eşit dilimi var ve 4'ü kırmızı. P(kırmızı) en sade biçimde nedir? P(kırmızı değil) nedir? Kolay
Çözümü göster
12/53/5
Cevap → 2/5 ve 3/5
Kontrol: .
52 kartlık bir desteden bir kart çekiliyor. Resimli kart (J, Q, K) gelme olasılığı en sade biçimde nedir? Ya 2 joker eklenirse? Orta
12/52
Çözümü göster
Resimli kartlar:
2 jokerle 54 kart olur:
12/54
Cevap → 3/13, jokerlerle 2/9
Jokerler desteyi büyütür, bu yüzden olasılık küçülür.
Bir çarkın kırmızı, mavi ve yeşil dilimleri var. P(kırmızı) = 0,35 ve P(mavi) = 0,4. P(yeşil) nedir? Orta
10.350.4?
Çözümü göster
Tüm olasılıkların toplamı 1'dir
10.350.40.25
Cevap → 0,25
0,25, %25'tir: üçü birlikte %100 eder.
Bir torbada 4 kırmızı ve 12 mavi fiş var. P(kırmızı) = 1/2 olsun diye kaç kırmızı fiş eklenmeli? Zor
Çözümü göster
Olasılık 1/2, kırmızı ve mavi sayısının eşit olması demektir
Mavi 12 kalır, kırmızı da 12 olmalı
kırmızı fiş
12−4
Kontrol:
Cevap → 8 kırmızı fiş
Kırmızı eklemek toplamı da büyütür: 16, 24 olur.
Hilesiz bir zar 300 kez atılıyor ve 54 kez altı geliyor. Kuram kaç altı bekler? Sonuç bundan ne kadar uzak? Zor
1/6
Çözümü göster
Beklenen:
Sonuç beklenenden fazla
020406050E54f4
Cevap → 50 beklenir; 4 fazla
50'den 4 uzak olmak normaldır: kurama yakın ama tam eşit değil.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4, MYP 5

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9

Hollanda: Groep 8, 1. sınıf, 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Vwo · Matematik D, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C, Groep 7, Vmbo bb (3-4. sınıf), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf)

Türkiye (MEB): 6. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 7, Year 8, Year 9

ABD (Common Core): Grade 6, Grade 7, Grade 8

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 6 uygulama

İstenen sonuç / olası sonuç

  • Madeni para, zar, çark ya da torbanın örnek uzayını yazma
  • P(A) = istenen ÷ olası durumları bulma
  • P(A değil) = 1 − P(A) değerini bulma
  • Seçilen olasılık için çark, torba ya da zar olayı kurma

İskambil kartları

  • 52 kartlık destenin özelliklerini bilme: takımlar, renkler, resimli kartlar
  • Bir takım, renk, as, papaz ya da resimli kart için P(A) bulma
  • Kupa içermeyen destede kupa çekmenin imkânsız olduğunu bilme
  • Verilen olasılık için desteden takım çıkarma

Tüm sonuçların toplamı 1

  • Tüm sonuçların olasılıklarının toplamının 1 olduğunu bilme
  • Eksik olasılığı 1 değerinden çıkararak bulma
  • Kesir, ondalık ya da yüzdeden 1 − P(A) ile P(A değil) bulma
  • Verilen olasılıklar için torba doldurma

Kuram ve deney

  • Kuramsal olasılığı hesaplayıp deneyle karşılaştırma
  • Daha çok denemenin kurama yaklaştığını bilme
  • Beklenen sayıyı hesaplama: P × N

Olasılık nasıl bulunur?

  • İstenen ÷ olası durum bağıntısının eşit olasılık gerektirdiğini bilme
  • Kuramsal, deneysel ve öznel olasılık arasında seçim yapma
  • Raptiye ya da havanın neden kuramla bulunamadığını bilme

Günlük hayatta olasılık

  • Çekilişte, şeker kavanozunda ya da sınıf kurasında olasılığı bulma
  • Olasılığı kesir, ondalık ve yüzde olarak yazma
  • “Olmama” olasılığını 1 − P(A) ile bulma