İnteraktif Dersler

Ortalamalar ve açıklık: aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer, açıklık

Ders notları

Tanım

Ortalama adil pay olarak

Tüm küpleri adil paylaştır: her kule aynı sayıda alır. Bu sayı aritmetik ortalamadır.
1384
Örnek
2, 4 ve 9 küplük kuleler: her biri
2495
Tanım

Ortalama denge noktası olarak

Sayıların üstünde durduğu bir tahtanın altına dayanak koy. Tahta ortalamada dengede kalır: soldaki ve sağdaki çekimler eşittir.
013489314
Örnek
Sayılar 2, 4 ve 9, ortalama 5:sol , sağ
0245910314
Kural

Toplam ÷ kaç tane

Aritmetik ortalama = sayıların toplamı ÷ kaç sayı olduğu: . Tam sayı olmak zorunda değildir ve listede bulunmak zorunda değildir.
352616÷44444
Örnek
6841028÷47777
Kural

Ortalamayı tersine kullan

Ortalama × kaç tane = toplam: . Eksik sayıyı bulmak için bilinen sayıları çıkar.
555×347?15
Örnek
4 sayının ortalaması 6, bilinenler 5, 7 ve 4:,
6666×4574?24
Tanım

Ortanca: tek sayıda sayı

Önce sayıları küçükten büyüğe sırala. Ortanca ortadaki sayıdır.
147810
Örnek
9, 3, 12, 5, 20Sıralı: 3, 5, 9, 12, 20: ortanca 9
93125203591220
Tanım

Ortanca: çift sayıda sayı

Sayı adedi çiftse ortada iki sayı vardır. Ortanca bu ikisinin tam ortasıdır: .
13795
Örnek
246105
Tanım

Tepe değer: en çok geçen

Tepe değer en çok tekrar eden sayıdır. İki tepe değer olabilir; her sayı eşit sıklıkta geçiyorsa tepe değer yoktur.
0246
Örnek
2, 3, 3, 5, 5: tepe değerler 3 ve 51, 2, 3: tepe değer yok
135123
Tanım

Açıklık: ne kadar yayılmış

Açıklık = en büyük sayı − en küçük sayı: . Küçük açıklık, sayıların birbirine yakın olduğunu gösterir.
02108
Örnek
3, 9, 4, 12
03129
Püf noktası

Hangi ortalama uygun?

Sayılar birbirine yakınsa: ortalama. Çok uzakta bir sayı (aykırı değer) ya da çarpık bir dağılım varsa: ortanca. Renkler gibi sözcükler ve kategoriler için: yalnızca tepe değer.
010203040
Örnek
Fiyatlar 10, 11, 12, 13, 90:ortalama ama ortanca 12 tipiktir
020406080100
Kural

Bir sayı daha eklemek

Bir sayı daha eklemek toplamı ve adedi değiştirir. Yeni ortalama = yeni toplam ÷ yeni adet: . Ortanca sıralı listede en fazla bir yer kayar.
22283
Örnek
4 sayı, ortalama 5, bir sayı daha 10:
5555106
Kural

Her sayı + k

Her sayıya aynı k'yi eklersen ortalama, ortanca ve tepe değer k artar. Açıklık aynı kalır.
0510505105+3
Örnek
3, 5, 10 ve 2 ekle: 5, 7, 12ortalama , açıklık
0714707147+2
Kural

Her sayı × f

Her sayıyı f ile çarparsan ortalama, ortanca, tepe değer ve açıklık da f ile çarpılır.
0510305106×2
Örnek
3, 5, 10 çarpı 2: 6, 10, 20ortalama , açıklık
0102070102014×2
Kural

Sıklık tablosundan ortalama

Her değeri sıklığıyla çarp, bu çarpımları topla, sonra toplam sıklığa (kaç değer olduğuna) böl: .
1234
Örnek
Değerler 1, 2, 3 ve sıklıklar 2, 5, 3:
123
Kural

Tablodan ortanca ve tepe değer

Tepe değer en yüksek sıklıklı değerdir. Ortanca için sıklıkların artan toplamıyla tüm değerlerin ortasına kadar say.
12312345678910
Örnek
Sıklıklar 2, 5, 3 (10 değer): tepe değer 25. ve 6. ikisi de 2: ortanca 2
12312345678910
Tanım

Gruplanmış veri ve orta noktalar

Değerler sınıflara konunca tam değerleri bilmeyiz. Onun yerine her sınıfın orta noktasını kullanırız: (alt sınır + üst sınır) ÷ 2: .
012345010203051525
Örnek
Sınıf Orta nokta
0123456102015
Uç durum

Neden yalnızca bir tahmin

Gerçek ortalama, tüm alt sınırlarla bulunan ortalama ile tüm üst sınırlarla bulunan ortalama arasındadır. Orta noktalar bu ikisinin arasında bir tahmin verir.
0813182081813
Örnek
Sınıflar ve , sıklıklar 4 ve 6: ile arasında, tahmin
0611162061611
Tanım

Mod sınıfı ve ortanca sınıfı

Mod sınıfı en yüksek sıklığa sahiptir. Ortanca sınıfı, ortadaki değeri içeren sınıftır: ilk sınıftan başlayarak sıklıkları ortayı geçene kadar topla.
0246010203061015
Örnek
Sıklıklar 4, 6, 5 (15 değer):mod sınıfı 2.; 8. değer: , 2. sınıf
0246010203041015
Kural

İki veri kümesini karşılaştır

Bir ortalamayı ve açıklığı karşılaştır. Küçük açıklık daha tutarlıdır: sayılar birbirine daha yakındır.
05102A05108B
Örnek
A: 5, 6, 7 ve B: 2, 6, 10İkisinin de ortalaması 6; açıklık ve : A daha tutarlı
06122A06128B
Dikkat!

İki grubu birleştirmek

İki ortalamanın ortalamasını öylece alma. Her ortalamayı grup büyüklüğüyle çarp, toplamları ekle ve tüm sayı adedine böl: .
0246824480410
Örnek
Ortalaması 6 olan 4 öğrenci ve ortalaması 8 olan 6 öğrenci:
0246814024002050
Püf noktası

Bağlantı: çetele, sıklık ve grafikler

Çetele ve sıklık tabloları Veri ve sorular konusunda, grafik çizmek ve okumak Grafikler ve diyagramlar konusundadır. Burada tablo ve grafik, bir ortalama için veridir.
122533
Örnek
Çetele ||||| ||| sıklık 8 demektirsıklığı 8 olan 3 değeri sayılır
3824
Püf noktası

Bağlantı: dağılım hakkında daha fazlası

Çeyrekler ve kutu grafikleri, histogramlar ve standart sapma sonraki alt gruplarda gelir. Burada tek dağılım ölçüsü açıklıktır.
Örnek
Aynı açıklık , farklı dağılım:2, 5, 5, 10 ve 2, 3, 9, 10
0612806128
Püf noktası

Bağlantı: kesirler, ondalık sayılar ve oran

Adil paylaşım bir bölmedir; bu yüzden ortalama kesir ya da ondalık sayı olabilir. Farklı büyüklükteki iki grup, büyüklüklerinin oranıyla birleştirilir.
7÷23½3½
Örnek
4 ve 6 kişilik gruplar: oran 2 : 3
10÷42½2½2½2½

Alıştırmalar

Beş çocuğun parası 2, 3, 3, 5 ve 7 avro. Parayı adil paylaşıyorlar. Her biri ne kadar alır? Kolay
23357
Çözümü göster
Parayı topla:
5 çocuğa böl:
233574
Cevap → kişi başı 4 avro (ortalama)
Önce topla, sonra kaç tane olduğuna böl: .
9, 3, 12, 5, 20, 7 sayılarının ortancasını ve açıklığını bul. Kolay
93125207
Çözümü göster
Sıralı: 3, 5, 7, 9, 12, 20
35791220
6 sayı: 7 ile 9’un tam ortası:
357912208
Açıklık:
3579122017
Cevap → ortanca 8, açıklık 17
Ortayı aramadan önce sayıları sırala.
4 öğrencinin notları 12, 14, 15 ve 11. Beşinci öğrenci 18 alıyor. Yeni ortalama kaçtır? Orta
1214151118
Çözümü göster
Eski toplam:
1214151152
Yeni toplam:
121415111870
Yeni ortalama:
121415111870÷51414141414
Cevap → 14
Yeni toplamı ve yeni adedi kullan: .
36, 37, 38 numaralı ayakkabıların sıklıkları 4, 3, 3. Ortalama kaçtır? Orta
363738
Çözümü göster
Çarpımlar: , ,
Toplam:
Sıklıklar: , yani
363738
Cevap → 36,9
Satır sayısına değil, toplam sıklığa böl: .
A sınıfında ortalaması 7 olan 20 öğrenci var. B sınıfında ortalaması 8 olan 30 öğrenci var. İki sınıfın birlikte ortalaması kaçtır? Zor
0246802050
Çözümü göster
Toplamlar: ve
0246814024002050
Birlikte: öğrenci için
Ortalama:
0246814024002050
Cevap → 7,6; 7,5 değil
Her ortalamayı grup büyüklüğüyle ağırlıklandır: .
0 ≤ x < 10, 10 ≤ x < 20, 20 ≤ x < 30 sınıflarının sıklıkları 3, 5, 2. Ortalamayı tahmin et. Zor
0123453520102030
Çözümü göster
Orta noktalar: 5, 15 ve 25
012345352010203051525
Çarpımlar: , ,
Toplam: , değerler:
Tahmin:
Cevap → yaklaşık 14
Sınırları değil orta noktaları kullan ve değer sayısına böl: .
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Hollanda: Groep 6, Groep 7, Groep 8, 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Havo · Matematik A, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C

Türkiye (MEB): 5. sınıf, 6. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf, 9. sınıf, 10. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 5, Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

ABD (Common Core): Grade 5, Grade 6, Grade 7, Algebra 1, Grade 8

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 8 uygulama

Aritmetik ortalama: adil paylaş ve dengele

  • Küp yığınlarını adil paylaştırarak ortalamayı bulma
  • Ağırlıklı bir çubuğun denge noktasını bulma
  • Ortalamayı hesaplama: toplam ÷ adet
  • Ortalamayı tersine kullanarak eksik değeri bulma

Ortanca, tepe değer ve açıklık

  • Sayıları sıralayıp ortancayı bulma
  • Tepe değeri bulma: iki tepe değer de hiç tepe değer de mümkündür
  • Açıklığı bulma: en büyük eksi en küçük

Hangi ortalama uygun?

  • Ortalama, ortanca ve tepe değeri bulup uygun olanı seçme
  • Aykırı değerin ortalamayı çektiğini, ortancayı etkilemediğini görme
  • Kategorilerde yalnızca tepe değerin kullanılabildiğini bilme
  • Bir değer eklenince yeni ortalamayı ve ortancayı bulma

Sayılar değişince ne olur?

  • Her sayıya k eklemenin ortalamalara k eklediğini bilme
  • Her sayıyı f ile çarpmanın ortalamaları ve açıklığı f ile çarptığını bilme
  • Hedef ortalama ya da açıklık için geriye doğru çalışma

Sıklık tablosundan aritmetik ortalama

  • Sıklık tablosundan değerlerin toplamını okuma
  • Sıklık tablosundan ortalamayı bulma
  • Sıklık tablosundan tepe değeri, ortancayı ve açıklığı bulma

Gruplanmış verilerden tahmini ortalama

  • Bir sınıfın orta değerini bulma
  • Gruplanmış verilerden ortalamayı tahmin etme
  • Tepe sınıfı ve ortancayı içeren sınıfı bulma
  • Gruplanmış verinin neden yalnızca tahmin verdiğini açıklama

İki veri kümesini karşılaştır

  • İki veri kümesini ortalama, ortanca ve açıklıkla karşılaştırma
  • Daha küçük açıklığın daha tutarlı grup demek olduğunu bilme
  • Birleştirilen iki grubun ortalamasını bulma

Günlük hayatta ortalamalar

  • Harçlıkta adil payı bulma
  • Bir takımın gollerinin tepe değerini bulma
  • Sınav puanlarının ortanca puanını bulma
  • Gerçek duruma uyan ortalamayı seçme