İnteraktif Dersler

Haritalar, güzergâhlar ve bakış noktaları

Ders notları

Tanım

Sol, sağ ve düz, baktığın yöne bağlıdır

Düz baktığın yöndür. Sağa dönmek saat yönünde çeyrek dönüş (90°), sola dönmek saat yönünün tersine çeyrek dönüştür. Dönünce sol ve sağ değişir, ama kuzey, doğu, güney ve batı hiç değişmez.
NESW90°
Örnek
K yönüne bakıp sağa dönersen: K + 90° → DG yönüne bakıp sağa dönersen: G + 90° → BD yönüne bakıp sola dönersen: D − 90° → K
Kural

Güzergâh tarif etmek: düz giden parçalar ve dönüşler

A noktasından başla ve yayanın ne yaptığını söyle: birkaç blok düz git, sola ya da sağa dön, yine düz git. Her parçanın bloklarını say. Dönüş yalnızca yayanın baktığı yönü değiştirir. Yaya yalnızca düz giderken yer değiştirir.
ABCDEF123412AB
Örnek
A3 kavşağından başla ve doğu yönüne bak.2 blok düz git. Sağa dön. 1 blok düz git. Sola dön. 3 blok düz git. blok. Yaya F4 kavşağında biter.
Kural

Güzergâhı izlemek: her dönüşten sonra yaya başka yöne bakar

Sözleri haritada tek tek yürü. Her parçadan sonra yayanın ulaştığı kavşağı yaz. Bir kavşak önce harfle, sonra sayıyla adlandırılır, örneğin C3. Her dönüşten sonra sor: yaya şimdi nereye bakıyor?
ABCDEF1234AB
Örnek
Başlangıç A3, bakış D. 2 blok: C3.Sağa dön: bakış G. 1 blok: C4.Sola dön: bakış D. 3 blok: F4.
Dikkat!

Sol ile sağı karıştırmak: başka bir yer

Sol ile sağı karıştırırsan yaya başka bir yere gider. Aynı blok sayıları ama yer değiştirmiş dönüşlerle başka bir güzergâh çıkar. Kendini yaya yerine koy: istediğin tarafı hangi elin gösteriyor?
ABCDEF1234A
Örnek
Önce sağ, sonra sol: 2 blok, sağa dön, 1 blok, sola dön, 3 blok → F4.Yer değiştirmiş, önce sol sonra sağ: 2 blok, sola dön, 1 blok, sağa dön, 3 blok → F2.
Kural

Blokları say, sonra ölçeği kullan

Önce güzergâhın bloklarını say. Haritanın ölçeği, bir bloğun gerçekte ne kadar uzun olduğunu söyler. Güzergâhın uzunluğu, blok sayısı çarpı bir bloğun uzunluğudur.
Örnek
A3 kavşağından F4 kavşağına giden güzergâh bloktur.Bir blok 100 m., yani 0,6 km.
Kural

En kısa güzergâh en az bloklu olandır

En kısa güzergâhı bulmak için her güzergâhın bloklarını say ve karşılaştır. Kapalı sokaklar ve yalnızca birkaç köprüsü olan bir nehir bazı güzergâhları uzatır. Karar veren blok sayısıdır, güzergâhın görünüşü değil.
ABCDEFG12345AB
Örnek
S güzergâhı (turuncu): 10 blok.F güzergâhı (mavi): 12 blok. → S güzergâhı 2 blok daha kısadır.
Dikkat!

En az dönüşlü güzergâh her zaman en kısa olan değildir

Az dönüşlü bir güzergâhı anlatmak kolaydır ama o güzergâh daha uzun olabilir. Kısa bir güzergâh çok dönüş isteyebilir. En kısa güzergâhı seçeceksen dönüşleri değil blokları say.
ABCDEFG1234512345AB
Örnek
S güzergâhı: 10 blok ve 5 dönüş.F güzergâhı: 12 blok ve 2 dönüş.F güzergâhının dönüşü daha az, ama blok daha uzun.
Kural

Yaya kapalı bir sokakta, köprüsüz bir nehirde ve haritanın kenarında durur

Kapalı bir sokakta kırmızı bir çubuk vardır: yaya ilerleyemez. Bir nehri yalnızca köprüden geçebilirsin. Haritanın kenarında daha fazlası yoktur. Bir adım yapılamıyorsa yaya olduğu yerde kalır ve güzergâhın değişmesi gerekir.
ABCDEFG12345
Örnek
A1 kavşağında D yönüne bakınca: B1 kavşağına giden sokak kapalı. Yaya A1 kavşağında kalır.D1 kavşağında D yönüne bakınca: orada köprü var. Yaya E1 kavşağına devam eder.D3 kavşağında D yönüne bakınca: 3. sırada köprü yok. Yaya durur.
Püf noktası

Güzergâhı yer işaretleriyle anlatmak

Güzergâhı yer işaretleriyle anlatabilirsin: kilisede, okulda ya da parkta nerede dönüleceğini söyle. O zaman blokları saymana gerek kalmaz. İyi bir yer işareti bir köşede ya da yol boyunda durur ve kolay tanınır.
ABCDEF1234AB
Örnek
Okula kadar düz git.Sağa dön ve kiliseye kadar düz git.Sola dön ve parkın yanından geçerek B’ye kadar düz git.
Tanım

Dört yön: kuzey, doğu, güney, batı

Bir haritada dört ana yön vardır: kuzey (K), doğu (D), güney (G) ve batı (B). Çoğu haritada kuzey üstte, doğu sağda, güney altta ve batı soldadır. Haritadaki pusula gülü bunları gösterir.
NESW
Örnek
Uydurma ülke haritamızda: Groningen en üstte, yani kuzeyde.Maastricht en altta: güneyde.Arnhem ortanın sağında: doğuda.
Tanım

Sekiz yön

Dört ana yönün arasında dört yön daha vardır: K ile D arasında kuzeydoğu (KD), güneydoğu (GD), güneybatı (GB) ve kuzeybatı (KB). Hepsi birlikte sekiz yöndür. Uygulamaların ekranlarındaki harfler bu sayfanın harfleridir.
NNEESESSWWNW
Örnek
KD, K ile D arasındadır.GB, G ile B arasındadır.Üstten başlayıp saat yönünde: K, KD, D, GD, G, GB, B, KB.
Kural

B’nin A’dan görünen yönü

B’nin A’nın kaç blok doğusunda (ya da batısında) ve kaç blok kuzeyinde (ya da güneyinde) olduğunu say. Her iki yönde aynı blok sayısı çapraz bir yön verir. Sayılar farklıysa A’dan B’ye çizgiyi çiz ve çizginin en yakın olduğu gül yönünü seç.
NNEESESSWWNW76°
Örnek
B, A’nın 3 blok doğusunda ve 3 blok kuzeyinde: KD.B, A’nın 4 blok doğusunda ve 1 blok kuzeyinde: çizgi kuzeyden yaklaşık 76° uzakta. Bu, D yönünden ve KD yönünden demektir; yani D.
Kural

Kuzeyden itibaren derece, saat yönünde

Bir yönü kuzeyden başlayıp saat yönünde açı olarak ölçebilirsin. Kuzey 0°’dir. Gülde her sonraki yön 45° daha ileridir. Tam bir dönüş 360°’dir.
N0°NE45°E90°SE135°S180°SW225°W270°NW315°
Örnek
K = 0°, KD = 45°, D = 90°, GD = 135°G = 180°, GB = 225°, B = 270°, KB = 315° → K’den GD’ye 3 adımdır. Ve .
Kural

Karşıt yön yarım dönüş uzaktadır

Karşıt yön gülde tam karşıdadır: 45°’lik 4 adım ileride, bu da 180°’lik yarım dönüştür. Kuzey ile güney karşıttır, doğu ile batı da; çapraz çiftler de öyle.
NNEESESSWWNW
Örnek
KD ↔ GB → K ↔ G ve D ↔ BGD ↔ KB
Kural

Rüzgâr, geldiği yerin adını alır

Bir rüzgârın adı, nereden geldiğini söyler. Rüzgâr karşıt yöne eser. Hava durumu haritasındaki ok rüzgârın nereye gittiğini gösterir, ad ise nereden geldiğini söyler.
NNEESESSWWNW
Örnek
KD (kuzeydoğu) yönünden gelen rüzgâr GB (güneybatı) yönüne eser: KD ↔ GB.D (doğu) yönünden gelen rüzgâr B (batı) yönüne eser: D ↔ B.
Kural

Dönmek: çeyrek dönüş 90°, sekizde bir dönüş 45°

Saat yönünde dönerken açıyı ekle, saat yönünün tersine dönerken çıkar. Gülde 45°’lik adımlarla ilerle. 360°’den sonra başa dönersin; toplam 360°’den büyükse 360° çıkar.
NNEESESSWWNW135°
Örnek
KB yönüne bakıp saat yönünde 135° dönersen: KB + 135° → D; çünkü ve .GD yönüne bakıp saat yönünün tersine 45° dönersen: GD − 45° → D; çünkü .
Kural

Yön adlarıyla güzergâh

Bir güzergâh yön adlarıyla adım adım yazılabilir: K 3, kuzeye 3 blok demektir. KD 1 gibi çapraz bir adım aynı anda bir blok doğuya ve bir blok kuzeye gider. Ne kadar doğuda olduğunu bilmek için doğuya adımları say, batıya adımları çıkar.
ABCDEF12345AB
Örnek
B5 kavşağından başla: K 3, D 2, KD 1. adım. Yaya E1 kavşağında biter.Başlangıcın doğusundaki bloklar → .
Tanım

Bir harita ve lejantı

Bir lejant, haritadaki her simgenin ne anlama geldiğini söyler. Önce her zaman lejantı oku. Renkler de bir şey anlatır: mavi sudur. Haritalarımızda sekiz simge var: kilise, istasyon, park (bir ağaç), okul, hastane, dükkân, kütüphane ve fırın. Haritalar kendi uydurduğumuz modellerdir, gerçek yerler değil.
ABCDEFGH123456
Örnek
Çatısında haç olan ev simgesi kilisedir.Mavi hücreler nehirdir.Ağaç simgesi bir parktır.
Kural

Önce lejantı oku, sonra simgeyi ara

Bir harita sorusunu yanıtlamak için: şeyi lejantta bul, simgesine bak, sonra aynı simgeyi haritada ara. Saymak için o türdeki her simgeyi say. Biraz benzeyen bir simgeyi sayma.
ABCDEFGH123456
Örnek
Haritada kaç park var?Lejant şunu söyler: bir ağaç bir parktır.Ağaçlar B4 ve G5 hücrelerinde: 2 park.
Tanım

Izgara: üstte harfler, yanda sayılar

Bir ızgara haritası hücrelere bölünmüştür. Üstteki harfler sütunları, yandaki sayılar satırları adlandırır. Her hücrenin harf ve sayıdan oluşan bir adı vardır; böylece bir yer uzun bir tarif olmadan bulunur.
ABCDEFGH123456
Örnek
Kilise simgesi C sütununda, 2. satırda: hücre C2.Haritada 8 sütun ve 6 satır var → hücre.
Kural

Hücre adı: önce harf, sonra sayı

Önce sütunun harfini, sonra satırın sayısını yaz: C2, asla 2C değil. Bir hücreyi bulmak için üstte harfe, yanda sayıya git; ikisi hücrede buluşur.
Örnek
Okul F sütununda, 2. satırda: F2 (2F değil).İstasyon E sütununda, 1. satırda: E1.Fırın H sütununda, 3. satırda: H3.
Dikkat!

Bir hücre, çizgilerin kesiştiği bir nokta değildir

Bir grafikte (3, 5) gibi bir sayı çifti, iki çizginin kesiştiği bir noktayı gösterir. Bir ızgara haritasında bir harf ve bir sayı, küçük bir kare olan bütün bir hücreyi gösterir. Bunlar bir yeri bulmanın iki farklı yoludur; karıştırma.
Örnek
(3, 5) bir grafiğin çizgileri üzerindeki bir noktadır.C2 haritanın bütün bir karesidir.
Kural

Izgarada ilerlemek: sağa gitmek sonraki harf, aşağı gitmek sonraki sayı

Sağa gitmek harfi değiştirir (A, B, C, D, ...). Aşağı gitmek sayıyı değiştirir (1, 2, 3, ...). Önce yana, sonra aşağı git ve vardığın hücrenin adını söyle.
ABCDEFGH12345623
Örnek
B2 hücresinden başla. 2 sağa ve 3 aşağı git.2 sağa: B → C → D, yani D2.3 aşağı: 2 → 3 → 4 → 5, yani D5.
Kural

Blok olarak uzaklık: yana artı aşağı

İki hücre arasındaki uzaklığı bulmak için yana hücreleri ve aşağı hücreleri say ve topla. Sokaklardan giderken bir bloğun içinden kestiremezsin; bu yüzden uzaklık yana artı aşağıdır.
ABCDEFGH12345633
Örnek
C2 hücresinden F5 hücresine:yana C → F 3, aşağı 2 → 5 3. blok.
Kural

Ölçek: bloklardan metreye

Bir haritanın ölçeği, bir bloğun gerçekte ne kadar uzun olduğunu söyler. Blok sayısını bir bloğun uzunluğuyla çarp. Aynı yerin iki haritasının ölçeği, lejantı ya da ızgarası farklı olabilir; bu yüzden farklı görünebilirler.
Örnek
1 blok = 100 m → .1 blok = 250 m → , yani 1,5 km.1 blok = 50 m → .
Tanım

Plan, fotoğraf ve 3B çizim aynı sahneyi gösterir

Bir plan tam yukarıdan aşağıya bakar. Bir fotoğraf bir noktadan yer boyunca bakar. Bir 3B çizim üstü ve yanları aynı anda gösterir. Aynı binaları üç farklı biçimde gösterirler; biri diğerini kontrol etmek için kullanılabilir.
Örnek
Planda yükseklikler sayıyla yazılır: duvar 1, ev 2, ağaç 2, kule 3.Fotoğrafta yüksek bloklar uzun şekiller olarak görünür.İkisi de aynı uzaklıktaysa kule (3) evden (2) daha uzun görünür.
Tanım

Bir fotoğraf, nerede durduğuna ve nereye baktığına bağlıdır

Bir fotoğrafın ne gösterdiğini iki şey belirler: bakış noktası (fotoğrafçının durduğu yer) ve kameranın yönü. Başka bir nokta ya da başka bir yön, aynı sahnenin başka bir fotoğrafını verir. Planda bakış noktası bir nokta, yön bir kamadır.
1223221ABCDEFGH123456
Örnek
A3 hücresinden D yönüne bakınca D3 evi 3 blok ilerinde.D5 hücresinden K yönüne bakınca aynı ev 2 blok ilerinde.
Kural

Nerede durdum? İpuçlarını kullan

Fotoğrafta planda bulabileceğin şeyleri ara. Önde, solda ve sağda ne olduğuna bak. Yakındaki şeyler büyük, uzaktakiler küçük görünür. Kamerayı plana koy, alacağın fotoğrafa bak ve verilen fotoğrafa benzeyene kadar kaydır.
Örnek
Fotoğrafta ev önde ve büyük, kule onun arkasında.Planda E3 kulesi, 3. satırda D3 evinin arkasındadır.Yani fotoğrafçı 3. satırda, evin batısında durur ve D yönüne bakar.
Tanım

Bakış çizgisi ve blokların yükseklikleri

Bir bakış çizgisi, gözünden baktığın şeye giden düz çizgidir. Sahnelerimizde gözlerin 1,5 yüksekliktedir. Gözlerinden yüksek bir blok (bir ev, bir ağaç, bir kule) arkasındakilerin çoğunu gizler. Gözlerinden alçak bir bloğun (bir duvar) üzerinden yüksek şeylere bakabilirsin.
1223221ABCDEFGH123456
Örnek
Yükseklikler: duvar 1, ev 2, ağaç 2, kule 3. Gözler: 1,5. → bir duvarın üzerinden yüksek şeylere bakabilirsin. → bir ev gözlerinden yüksektir.
Kural

Bakış çizgisi bir bloğun tepesinin altından geçiyorsa blok arkasındakini gizler

Bakış çizgisine bir bloğun yanından geçtiği yerde bak. Blok orada çizgiden yüksekse çizgi engellenir ve o çizgi üzerinde arkadaki her şey gizlenir. Çizgi daha yüksekse üzerinden geçer. Çizgi yukarı çıkıyorsa, yani gözlerinden yüksek bir şeye gidiyorsa, en alçak yer bloğun ön kenarıdır. Yani bir evin arkasındaki yüksek bir kuleyi görebilirsin, aynı evin arkasındaki alçak bir ağacı göremezsin.
1223221ABCDEFGH123456
Örnek
Göz A3 hücresinde, önünde D3 evi (yükseklik 2).E3 kulesine (3) giden çizgi evin yanında yaklaşık 2,4 yükseklikte → , yani kule görünür.F3 ağacına (2) giden çizgi orada yaklaşık 1,8 yükseklikte → , yani ağaç gizlidir.
1223221ABCDEFGH123456
Kural

Görebildiğin hücreleri say

Bir noktadan bazı hücreler görünür, bazıları bloklarının arkasında gizlenir. Görünen hücreleri say. Üzerinde durduğun hücre de sayılır. Görünen hücreler ve gizli hücreler birlikte sahnenin bütün hücrelerini oluşturur.
1223221ABCDEFGH123456
Örnek
A3 hücresinden 48 hücrenin 30 tanesini görürsün.Gölgeli hücreler gizlidir: 18 hücre..
Kural

Ben seni görebiliyorsam, sen de beni görebilirsin

Bir bakış çizgisi iki yönlüdür. Arada gözlerden yüksek bir şey yoksa birbirimizi görürüz. Arada bir ev varsa ikimiz de birbirimizi göremeyiz. Ayna da aynı çalışır: çizgi aynaya girer ve aynanın aynı yerinden çıkar.
1223221ABCDEFGH123456
Örnek
A3 ve G3: arada D3 evi (2) var: kimse diğerini görmez.A3 ve H1: arada 1,5’ten yüksek bir şey yok: birbirlerini görürler.
1223221ABCDEFGH123456
Kural

Perspektif: uzaktaki daha küçük görünür

Perspektifli bir fotoğrafta ya da çizimde uzaktaki şeyler daha küçük görünür. İki kat uzaktaki bir şey yaklaşık yarı boyda görünür. Bir sokağın paralel kenarları uzakta birleşiyormuş gibi görünür. Önden bakılan bir kutu bir yüz, köşeden bakılan bir kutu iki yüz gösterir; yandaki yüz daha dar görünür.
Örnek
4 blok uzaktaki bir kişi, 2 blok uzaktaki kişiden 2 kat uzaktadır → .Yani daha uzaktaki kişi yaklaşık katı boyda görünür: yarı boyda.
Kural

Fotoğraf plana uyuyor mu?

Üç şeyi kontrol et: kameranın önünde ne var, solda ve sağda ne var, hangisi yakın (büyük) hangisi uzak (küçük). Fotoğrafçı karada (çimen ya da köprü) durur, asla suyun içinde ya da bir evin içinde değil.
Örnek
Plan: kamera A3 hücresinde ve D yönüne bakıyor. D3 evi 3 blok, E3 kulesi 4 blok ilerinde.Kulenin evin önünde göründüğü bir fotoğraf uymaz: ev daha yakındır.D3 hücresinden fotoğraf çekilmez: orada bir ev var.
Tanım

Gölge güneşin tersine uzanır

Bir gölge, bir cismin güneş ışığını engellediği yerdir. Gölge her zaman güneşin tersine, karşıt yöne uzanır. Uygulamalardaki güneş basit bir modeldir, yaklaşık 1 derece doğrululuktadır: bugünün gerçek güneşi değildir. Saatler güneş saatidir: 12:00’de güneş güneydedir.
NNEESESSWWNW
Örnek
Güneş güneyde (G): gölge kuzeyi (K) gösterir, çünkü G ↔ K.Güneş doğuda (D): gölge batıyı (B) gösterir, çünkü D ↔ B.
NNEESESSWWNW
Kural

Güneş ne kadar yüksekse gölge o kadar kısadır

Güneşin yüksekliği, güneşin ufuktan açısıdır. Yüksek güneş kısa, alçak güneş uzun gölge yapar. 45°’de gölge direk kadar uzundur. Gölge, direğin yüksekliği çarpı yalnızca güneşin açısına bağlı bir sayıdır.
60°2 m1.2 m45°2 m2 m30°2 m3.5 m
Örnek
Güneş 60°: gölge direğin 0,58 katı → .Güneş 45° → .Güneş 30° → .
Kural

Sabah ve akşam uzun gölge, öğlen kısa gölge

Sabah ve akşam güneş alçaktır, bu yüzden gölgeler uzundur. Öğle civarında güneş en yüksektedir, bu yüzden gölge en kısadır. Saat 9:00’daki gölge 15:00’teki kadar uzundur, çünkü güneş aynı yüksekliktedir. Hollanda’da öğlen güneş güneydedir ve gölge kuzeyi gösterir.
Örnek
21 Haziran, Delft, 2 m’lik bir direk:7:00: güneş 27° yüksekte, gölge 3,9 m.9:00: güneş 45° yüksekte, gölge 2 m.12:00: güneş 61° yüksekte, gölge 1,1 m.
Kural

Kışın güneş yazdan daha alçaktır

Öğlen güneş 21 Aralık’ta en alçak, 21 Haziran’da en yüksektir. Bu yüzden öğle gölgesi kışın en uzun, yazın en kısadır. Ekvatora ne kadar yakınsan güneş o kadar yüksektir: Ankara’da (40° K) güneş Delft’ten (52° K) daha yüksektir.
15°2 m7.7 m38°2 m2.6 m61°2 m1.1 m
Örnek
Delft, öğlen, 2 m’lik bir direk:21 Aralık: 15° → 7,7 m. 21 Mart: 38° → 2,6 m. 21 Haziran: 61° → 1,1 m. → Aralık gölgesi yaklaşık 7 kat uzundur.Ankara, 21 Haziran: 73° → 0,6 m.
Kural

Bir ağacı bir çubuk ve iki gölgeyle ölçmek

Aynı anda güneş her şey için aynı yüksekliktedir. Bu yüzden bir ağacın ve bir çubuğun gölgeleri aynı oranda olur. İki gölgeyi de ölç. Ağacın gölgesini çubuğun gölgesine böl: ağaç, çubuğun o kadar katı yüksekliktedir.
34°8 m12 m1 m1.5 m
Örnek
Çubuk: 1 m, gölge 1,5 m. Ağaç: gölge 12 m. → ağaç çubuğun 8 katı yüksekliktedir..
Dikkat!

Gölge öğlen en uzun değildir

Öğle civarında güneş en yüksektedir, bu yüzden gölge en kısadır. En uzun gölgeler sabah, akşam ve kışın olur. Aynı anda daha yüksek bir direk daha uzun gölge verir, ama oran aynı kalır.
Örnek
21 Haziran, Delft, 2 m’lik bir direk: 12:00 → 1,1 m ve 7:00 → 3,9 m. → sabah gölgesi öğlen gölgesinden 2,8 m daha uzundur.
Tanım

Yatay, dikey ve çapraz doğrular

Yatay bir doğru, bir bardaktaki su gibi düzdür. Dikey bir doğru, bir çekül gibi tam yukarı aşağıdır. Ne yatay ne dikey olan bir doğru çapraz (eğik) bir doğrudur.
ADCB
Örnek
ABCD karesinde: AB yatay, BC dikey ve AC çapraz.Bir bardaktaki su yatay, bir çekül dikey ve duvara dayalı bir merdiven çaprazdır.
Tanım

Konum sözcükleri: üstünde, altında, etrafında, düz, eğik, ortada

Altı sözcük bir şeyin nerede olduğunu ya da nasıl durduğunu söyler: üstünde (bir şeyden yüksekte), altında (bir şeyden alçakta), etrafında (her yanda), düz (eğri değil, eğik değil), eğik (düz değil) ve orta (kenarlardan eşit uzaklıkta). Uygulamalarda bu sözcükleri Türkçe yazarsın.
Örnek
Kuş ağacın üstünde. Kökler toprağın altında.Çit bahçenin etrafında. Bayrak direği düz duruyor.Pisa Kulesi eğik duruyor. Top sahanın ortasında.
Kural

Bir çokgenin köşegenleri

Bir çokgenin köşegeni, komşu olmayan iki köşeyi birleştirir. Her köşeden, kendisi ve iki komşusu dışındaki her köşeye bir köşegen çizebilirsin: n − 3 köşegen. Her köşegen iki ucundan da sayılır, bu yüzden 2’ye böl. Çapraz sözcüğünün iki anlamı vardır: eğik bir doğru ve bir çokgenin iki köşesi arasındaki doğru.
Örnek
Bir beşgenin 5 köşesi var. Her köşeden → köşegen. ve her köşegen iki kez sayılır → .Dörtgen 2, beşgen 5, altıgen 9.
Kural

Dik ve paralel doğrular

İki doğru, 90°’lik bir dik açı yaptığında diktir. Yatay bir doğru ile dikey bir doğru birbirine diktir. İki doğru, her zaman aynı uzaklıkta kalıp hiç kesişmediğinde paraleldir.
Örnek
Bir dikdörtgenin üst ve alt kenarları paraleldir.Bir yan kenar ile üst kenar 90°’lik bir köşede buluşur: birbirine diktirler.

Alıştırmalar

Bir yaya A3 kavşağından başlar ve doğuya bakar. 2 blok düz gider, sağa döner ve 1 blok düz gider. Hangi kavşakta durur? Kolay
ABCDEF1234A
Çözümü göster
A3’ten 2 blok doğuya gidince C3 olur.
D yönüne bakarken sağa dönmek G yönüne bakmak demektir: D + 90° → G.
C3’ten 1 blok güneye gidince C4 olur.
C4
Kontrol → blok, ve C4, A3’ten 2 sütun ve 1 satır uzaktadır.
B, A’nın 5 blok batısında ve 5 blok güneyindedir. B, A’dan hangi yönde? Yön harflerini yaz. Kolay
NNEESESSWWNW
Çözümü göster
Blok sayıları aynı: 5 ve 5. Yani yön çaprazdır.
Batı ile güney birlikte güneybatıdır.
GB
Kontrol → GB, G ile B arasındadır: GB = 225° kuzeyden itibaren.
Okul hangi hücrede? Önce harfi yaz. Kolay
ABCDEFGH123456
Çözümü göster
Okul simgesi (kırmızı çatılı küçük bir ev) mavi çerçeveli.
Üstteki sütun F. Yandaki satır 2.
Önce harf, sonra sayı: F2.
F2
Kontrol → F2, 2F değildir: harf önce gelir.
Gözlerin 1,5 yüksekte. Bir duvar 1, bir ev 2, bir ağaç 2 ve bir kule 3 yüksekliğinde. Hangi bloklar gözlerinden yüksek, yani üzerinden bakamazsın? Kolay
Çözümü göster
Gözlerinden yüksek bir bloğun, yani 1,5’ten yüksek olanın üzerinden bakamazsın.
Duvar 1 → , yani üzerinden görürsün.
Ev (2), ağaç (2) ve kule (3) 1,5’ten yüksektir.
Ev, ağaç ve kule
Kontrol → ve , ama .
Bir direk 2 m yüksekliğinde. Gölgesi direğin 1,5 katı uzunlukta. Gölge kaç metredir? Kolay
34°2 m3 m
Çözümü göster
Gölge, direğin yüksekliğinin 1,5 katıdır.
.
3 m
Kontrol → .
Hangi sözcük uyar: yatay, dikey ya da çapraz? (a) Bir bardaktaki su. (b) Bir çekül. (c) Duvara dayalı bir merdiven. Kolay
Çözümü göster
Bir bardaktaki su düz durur: yatay.
Bir çekül dosdoğru aşağı sarkar: dikey.
Bir merdiven eğik durur: ne yatay ne dikey, yani çapraz.
(a) yatay, (b) dikey, (c) çapraz
Kontrol → yatay ile dikey doğru birbirine diktir: 90°.
Bir yaya 2 blok gider, sağa döner, 1 blok gider, sola döner ve 3 blok gider. Bir blok 250 m. Güzergâh metre ve kilometre olarak ne kadar uzun? Orta
Çözümü göster
blok.
.
.
Kontrol → blok.
Kuzeybatıya (KB) bakıyorsun ve saat yönünde 135° dönüyorsun. Şimdi hangi yöne bakıyorsun? Yön harflerini yaz. Orta
NNEESESSWWNW135°
Çözümü göster
KB = 315° kuzeyden itibaren.
.
ve D = 90°.
D
Kontrol → 135°, 45°’lik 3 adımdır: KB + 135° → D, K, KD, D üzerinden gider.
B2 hücresinden başla. 2 hücre sağa ve 3 hücre aşağı git. Hangi hücreye varırsın ve kaç blok ilerlemiş olursun? Orta
ABCDEFGH12345623
Çözümü göster
Sağa gitmek harfi değiştirir: B → C → D, yani D2.
Aşağı gitmek sayıyı değiştirir: 2 → 3 → 4 → 5, yani D5.
Bloklar → .
D5, 5 blok
Kontrol → D5’ten geri: 3 yukarı ve 2 sola B2’dir.
A3’te duruyorsun ve gözlerin 1,5 yükseklikte. D3’te yüksekliği 2 olan bir ev var. E3’teki kuleyi (yükseklik 3) görür müsün? F3’teki ağacı (yükseklik 2) görür müsün? Orta
1223221ABCDEFGH1234561223221ABCDEFGH123456
Çözümü göster
Evin ön kenarında kuleye giden çizgi yaklaşık 2,4 yüksekliktedir → , yani çizgi evin üzerinden geçer.
Ağaca giden çizgi orada yaklaşık 1,8 yüksekliktedir → , yani ev ağacı gizler.
Kule görünür; ağaç gizlidir.
Kontrol → kule 3, ağaç 2 yüksekliğinde; daha uzak ve yüksek hedefe giden çizgi daha yüksektir.
Delft’te 2 m’lik bir direğin öğle gölgesi 21 Aralık’ta 7,7 m, 21 Haziran’da 1,1 m. Aralık gölgesi yaklaşık kaç kat uzundur? Orta
Çözümü göster
Uzun gölgeyi kısa gölgeye böl.
.
Yaklaşık 7 kat
Kontrol → . Kışın güneş alçaktır, bu yüzden gölge uzundur.
Bir altıgenin kaç köşegeni vardır? Orta
Çözümü göster
Bir altıgenin 6 köşesi vardır.
Her köşeden → köşegen.
ve her köşegen iki kez sayılır → .
9 köşegen
Kontrol → resimdeki kesik çizgileri say: 9.
A1’den G3’e iki güzergâh gider. S güzergâhı 10 blok ve 5 dönüştür. F güzergâhı 12 blok ve 2 dönüştür. F kaç blok daha uzun, kaç dönüşü daha az ve hangi güzergâh en kısa? Zor
ABCDEFG1234512345AB
Çözümü göster
→ F 2 blok daha uzun.
→ F’nin 3 dönüşü daha az.
En kısa güzergâh en az bloklu olandır → , yani S.
F 2 blok daha uzun ve 3 dönüşü daha az; en kısa S.
Kontrol → en az dönüş en kısa güzergâh demek değildir: F’nin dönüşü az, S’nin bloğu az.
Bir yaya B5 kavşağından başlar ve D 2, K 2, KB 1 gider. Hangi kavşakta biter? Başlangıcın kaç blok doğusundadır? Zor
ABCDEF12345AB
Çözümü göster
D 2: B5 → D5. K 2: D5 → D3.
KB 1: bir blok batıya ve bir blok kuzeye, yani D3 → C2.
Doğu adımları: 2. Batı adımları: 1. .
C2, başlangıcın 1 blok doğusunda
Kontrol → B’den C’ye bir sütun sağa: 1 blok doğu.
Rüzgâr güneybatıdan (GB) esiyor. Bir uçurtma rüzgârın estiği yöne uçuyor. Sonra saat yönünün tersine 45° dönüyor. Şimdi hangi yöne uçuyor? Yön harflerini yaz. Zor
NNEESESSWWNW
Çözümü göster
GB yönünden gelen rüzgâr karşıt yöne eser: GB ↔ KD.
KD = 45°.
Saat yönünün tersine 45° dön → ve K = 0°.
K
Kontrol → KD − 45° → K: KD’den saat yönünün tersine bir adım K’dir.
Haritada 1 blok 100 m. Kiliseden (C2) kütüphaneye (F6) sokaklardan ne kadar uzaklık var? Blokları ve metreleri yaz. Zor
ABCDEFGH12345634
Çözümü göster
C’den F’ye yana: 3 hücre. 2’den 6’ya aşağı: 4 hücre.
blok.
.
7 blok, 700 m
Kontrol → blok.
Aynı anda 1 m’lik bir çubuğun gölgesi 1,5 m, bir ağacın gölgesi 9 m. Ağaç kaç metre yüksekliğindedir? Zor
34°6 m9 m1 m1.5 m
Çözümü göster
Ağacın gölgesini çubuğun gölgesine böl → .
Ağaç, çubuğun 6 katı yüksekliktedir.
.
6 m
Kontrol → → gölgelerin oranı yüksekliklerin oranıyla aynıdır.
İki kişinin gözleri 1,5 yükseklikte. Biri A3’te duruyor. D3’te 2 yüksekliğinde bir ev var. A3’teki kişi ile G3’teki kişi birbirini görebilir mi? Peki H1’deki kişi? Zor
1223221ABCDEFGH1234561223221ABCDEFGH123456
Çözümü göster
Bir bakış çizgisi iki yönlüdür; bir yönü kontrol etmek yeterlidir.
A3 ve G3: D3’teki ev çizgi üzerindedir ve 2, 1,5’ten yüksektir; birbirlerini görmezler.
A3 ve H1: çizgi üzerinde 1,5’ten yüksek blok yok; birbirlerini görürler.
A3 ve G3: hayır. A3 ve H1: evet.
Kontrol → ben seni görebiliyorsam sen de beni görebilirsin: G3 ya da H1’den A3’e cevap aynıdır.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Primary, stage 4, Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8

Hollanda: Groep 5, Groep 6, Groep 7, Groep 8, Vmbo bb (3-4. sınıf), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), 1. sınıf

Türkiye (MEB): 3. sınıf, 4. sınıf, 5. sınıf, 6. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 4, Year 5, Year 6, Year 7, Year 8

ABD (Common Core): Grade 3, Grade 4, Grade 5, Grade 6, Grade 7

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 6 uygulama

Güzergâhı tarif etme: sol, sağ, düz, kuzey, doğu

  • A dan B ye rotayı parçalar halinde anlatma
  • Rotayı izleme ve sağ ile solun bakış yönüne bağlı olduğunu bilme
  • En kısa rotayı blokları sayarak bulma
  • Kavşaktaki yön tabelasını okuma

Haritayı okuma: lejant ve hücre adları

  • Haritanın lejantını okuma ve simgeleri sayma
  • Izgara karesini önce harfle adlandırma: C2
  • Izgarada ilerleme ve iki kare arasındaki blokları sayma
  • Ölçeği kullanma: 100 m lik 6 blok 600 m dir

Pusula gülü: K, KD, D, GD, G, GB, B, KB

  • Pusula gülünün dört ve sekiz yönünü adlandırma
  • A dan bakıldığında B nin yönünü bulma
  • Rüzgârın geldiği yöne göre adlandırıldığını bilme
  • Rotayı pusula sözcükleriyle izleme

Nerede durdum? Bakış noktaları, bakış çizgileri ve perspektif

  • Planı kullanarak fotoğrafın nereden çekildiğini bulma
  • Bir noktadan hangi karelerin görünür, hangilerinin gizli olduğunu söyleme
  • Bir bloğun arkasında üst seviyesinin altında kalanı gizlediğini bilme
  • Uzaktaki şeylerin perspektifte küçük göründüğünü bilme

Güneş ve gölge: sabah neden uzun, öğlen neden kısa

  • Gölgenin güneşten uzağa baktığını ve öğlen en kısa olduğunu bilme
  • Güneşin yüksekliğiyle gölge uzunluğunu bulma
  • Güneşin kışın yazdan alçak olduğunu bilme
  • Bir ağacın yüksekliğini çubuk ve iki gölgeyle ölçme

Yatay, dikey, çapraz: doğrular ve konumlar için sözcükler

  • Doğruları yatay, düşey ya da çapraz olarak adlandırma
  • Üst, alt, çevre, düz, eğik sözcüklerini kullanma
  • Çokgenin köşegenlerini sayma
  • Paralel ve dik doğruları ayırt etme